Κορονοϊός: Αύξηση της βίας έφερε ο εγκλεισμός στο σπίτι

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

Σοβαρά προβλήματα στη ραχοκοκαλιά της ελληνικής κοινωνίας, δηλαδή την οικογένεια, έχει δημιουργήσει ο κορονοϊός, καθώς οι πρωτόγνωρες συνθήκες εγκλεισμού και τα συνακόλουθα οικονομικά προβλήματα που προκύπτουν, αποτελούν πρόσφορο έδαφος για άσκηση βίας σε βάρος παιδιών και γυναικών.

Όπως μου εξηγεί  ο ψυχολόγος από το «Χαμόγελο του Παδιού» Δημήτρης Μπουρσινός, τις τελευταίες ημέρες υπάρχει μια αύξηση καταγγελιών που αφορούν σε παραμέληση και κακοποίηση ανηλίκων. «Οι περισσότερες αναφορές που έχουμε είναι από τρίτα πρόσωπα που παρατηρούν ή ακούν κάτι. Υπάρχουν καταγγελίες για γονείς που κλειδώνουν στο μπαλκόνι τα παιδιά προκειμένου να τα τιμωρήσουν και άλλες που προκύπτουν από φωνές ή ήχους που παραπέμπουν σε κακοποιητικές συμπεριφορές», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον κ. Μπουρσινό, ο υποχρεωτικός εγκλεισμός όλων των μελών της οικογένειας μέσα στο σπίτι, δυσκολεύει την επικοινωνία, η οποία πολλές φορές μπορεί να εκφράζεται με την άσκηση βίας. «Ζούμε υπό συνθήκες φόβου και έντονου άγχους. Αυτό σημαίνει ότι ήδη υπάρχοντα οικογενειακά προβλήματα που υπήρχαν αλλά δεν ήταν τόσο έντονα, μπορεί να οξυνθούν. Η προσαρμογή σε νέες συνθήκες ποτέ δεν είναι εύκολη», σημειώνει.

Εκείνο που κατά τον ίδιο έχει ιδιαίτερη σημασία είναι το γεγονός πως εκτός από τα τηλεφωνήματα για καταγγελίες, υπάρχουν κι εκείνα που γίνονται από γονείς, οι οποίοι ζητούν συμβουλές για το πώς να διαχειριστούν τη νέα αυτή πραγματικότητα. «Η κάθε οικογένεια πλέον είναι ένα χωνευτήρι που μαζέψει όλες τις δυσκολίες και το άγχος που έρχεται απ’ έξω και θα δοκιμαστεί. Ελπίζω ότι από αυτή τη δυσκολία θα βγούμε πιο δυνατοί και με έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης».

«Εγκλωβισμένες» οι γυναίκες – θύματα βίας

Την ίδια ώρα, το σπίτι, στο οποίο οι αρμόδιοι φορείς μας συνιστούν να μένουμε, αποτελεί κολαστήριο για αρκετές γυναίκες θύματα – βίας. Ο υποχρεωτικός εγκλεισμός των πολιτών δυσχεράνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση γι’ αυτές καθώς η διαρκής παρουσία του κακοποιητή τους στο σπίτι, δεν τους επιτρέπει να καταγγείλουν το περιστατικό.

«Δυστυχώς για τις γυναίκες αυτές η παρούσα κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη διότι η δυνατότητα να εγκαταλείψουν την εστία τους είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Οι ξενώνες έχουν μια πολύ συγκεκριμένη διαδικασία φιλοξενίας που περιλαμβάνει και ιατρικές εξετάσεις από δημόσιο νοσοκομείο, πράγμα που αυτή την εποχή είναι δύσκολο να γίνει», μου αναφέρει η ψυχολόγος και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικτύου για τα Δικαιώματα Κική Πετρουλάκη. Επιπλέον, η τηλεφωνική καταγγελία είναι αδύνατη λόγω της διαρκούς παρουσίας του θύτη ενώ η αναστολή λειτουργίας των δικαστηρίων δεν καθιστά εφικτή τη σύλληψη του δράστη. «Ακόμη και να συλληφθεί κάποιος στα πλαίσια του αυτοφώρου μετά από καταγγελία μιας γυναίκας, σε λίγες ώρες θα είναι στο σπίτι του», προσθέτει.

Σύμφωνα με την κ. Πετρουλάκη, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν δεδομένα που να πιστοποιούν την αύξηση ή μη της κακοποίησης γυναικών εν μέσω της πανδημίας του κορονοϊού. «Ακόμη όμως κι αν βγουν κάποια στοιχεία, αυτά δεν θα είναι ενδεικτικά της κατάστασης διότι για να καταγγείλεις κάποιον που σε κακοποιεί μέσα στο σπίτι, θα πρέπει αυτός ο κάποιος να λείπει, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο αυτές τις ημέρες. Επομένως, δε θα μου φανεί καθόλου περίεργο εάν παρατηρηθεί μείωση των καταγγελιών και των συνακόλουθων στατιστικών αυτή την εποχή». Μια λύση θα ήταν, κατά την ίδια, να μεριμνήσει η εκάστοτε Περιφέρεια για τις γυναίκες αυτές, ώστε σε περίπτωση κακοποίησης να μπορούν να μεταβούν σε ειδικούς χώρους και να παραμένουν ασφαλείς. «Απαιτείται να βρεθεί μια λύση έκτακτης ανάγκης, όπως συμβαίνει και με τους άστεγους. Αντί να περιμένουμε από τις κακοποιημένες γυναίκες να σταματήσουν μόνες τους την κακοποίηση για τις ίδιες και τα παιδιά τους θα πρέπει εμείς να κάνουμε κάτι».

Από την πλευρά της η Γενική Γραμματέας Ισότητας των Φύλων Μαρία Συρεγγέλα, διευκρινίζει πως η βίαιη συμπεριφορά δεν είναι αποτέλεσμα των περιόδων κρίσεων. «Είναι πιθανόν ένας βίαιος σύντροφος ή σύζυγος να εντείνει τα βίαια περιστατικά σε περιόδους κρίσεως αλλά θα ήταν ούτως ή άλλως αυτή η συμπεριφορά του», αναφέρει.

Σημειώνεται ότι οι γυναίκες θύματα βίας μπορούν να τηλεφωνήσουν στην γραμμή SOS 15900, η οποία λειτουργεί 24 ώρες, επτά ημέρες την εβδομάδα ή να στείλουν email στο : sos15900@isotita.gr

Επίσης, μπορούν να βρουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τα Συμβουλευτικά Κέντρα της Γενικής Γραμματείας και των Δήμων, τις υπηρεσίες που προσφέρουν και τους τρόπους επικοινωνίας μαζί τους, στην ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας,  www.isotita.gr και στην ιστοσελίδα κατά της βίας των γυναικών, www.womensos.gr.

Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης: «Τα κρούσματα στην Ελλάδα μπορεί να φτάνουν τα 50.000»

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

Σοβαρά ερωτήματα για τον πραγματικό αριθμό των νοσούντων από κορονοϊό στη χώρα μας, εγείρει  ο   διακεκριμένος καθηγητής Παθολογίας και Επιδημιολογίας και Πληθυσμιακής Υγείας, Επιστημών Δεδομένων και Στατιστικής του πανεπιστημίου Στάνφορντ των Ηνωμένων Πολιτειών, Ιωάννης Ιωαννίδης. Συγκεκριμένα, ενώ τα επίσημα καταγεγραμμένα κρούσματα είναι μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές 387, ο  επιστήμονας που πριν από λίγα χρόνια χαρακτηρίστηκε ως ο πιο τολμηρός  κι ένας από τους σύγχρονους διανοητές με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να φτάνουν αυτή τη στιγμή ακόμη και τις 50.000.

«Αν έπρεπε να διακινδυνεύσω κάποια εκτίμηση, ο αριθμός των μολυσμένων ατόμων στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή μπορεί να ποικίλλει από 1.000 έως 50.000 άτομα, στη μεγάλη τους πλειοψηφία άτομα που μέχρι στιγμής είναι χωρίς συμπτώματα ή με ελαφρά συμπτώματα και που δεν έχουν ελεγχθεί για τον ιό. Μέχρι τώρα οι θάνατοι από κορονοϊό είναι βέβαια ελάχιστοι σε σχέση με τους θανάτους από την απλή γρίπη, αλλά η πιθανότητα εκθετικής αύξησή τους δεν έχει αποκλειστεί», μου λέει χαρακτηριστικά.

Απαντώντας στο ερώτημα για το αν θα σημειωθεί ύφεση της νόσου όσο θα ανεβαίνει η θερμοκρασία, ο δρ. Ιωαννίδης ξεκαθαρίζει πως δεν υπάρχουν μέχρι αυτή τη στιγμή δεδομένα που να οδηγούν με ασφάλεια σε ένα τέτοιο συμπέρασμα. «Οι άλλοι κορονοϊοί που ξέραμε μέχρι τώρα έχουν σαφή εποχικότητα, αλλά δεν είμαστε βέβαιοι ότι αυτό θα ισχύσει και για τον καινούργιο SARS-CoV-2. Μπορεί επίσης να μειωθούν τα κρούσματα όσο ζεσταίνει ο καιρός, αλλά να μην εξαλειφτεί τελείως και να επιστρέψει με το φθινόπωρο. Υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα ως προς αυτό», σημειώνει τονίζοντας ότι θα πρέπει να παρακολουθούνται πολύ προσεκτικά τα δεδομένα  που συγκεντρώνονται από περιοχές του νοτίου ημισφαιρίου όπως η Αυστραλία, η Βραζιλία και η Σιγκαπούρη.

Σε ό,τι έχει να κάνει με το πολυπόθητο εμβόλιο που θα «δαμάσει» τον κινεζικό ιό, ο ομογενής καθηγητής Ιατρικής διευκρινίζει πως αν και ο χρόνος που απαιτείται για την παρασκευή ενός εμβολίου έχει επιταχυνθεί σημαντικά, θα χρειαστούν ένα με δύο χρόνια προκειμένου να γίνουν οι κατάλληλες κλινικές δοκιμές που θα δείξουν ότι είναι αποτελεσματικό και ασφαλές. «Άλλοι κορονοϊοί είναι γνωστοί εδώ και δεκαετίες αλλά δεν υπήρχε μεγάλο ενδιαφέρον για να γίνει κάποιο εμβόλιο. Έγιναν βέβαια κάποιες  προσπάθειες αλλά δεν πήγαν μακριά. Πριν 30 χρόνια για παράδειγμα ένα εμβόλιο που δοκιμάστηκε για κορονοϊό της γάτας είχε αρνητικά αποτελέσματα γιατί οδηγούσε σε υπεραντίδραση και θάνατο αντί για προστασία μετά από έκθεση σε ιό. Άρα, αν και είμαι αισιόδοξος ότι θα υπάρξει τελικά κάποιο εμβόλιο, πρώτον δεν υπάρχει βεβαιότητα, δεύτερον δεν θα είναι διαθέσιμο σε αυτήν την οξεία φάση που διανύουμε, και τρίτον σε καμιά περίπτωση δεν θα ήθελα να βιαστούμε να δώσουμε εμβόλια στον πληθυσμό που δεν έχουμε ελέγξει τι κάνουν. Τα εμβόλια είναι από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της ανθρωπότητας, όταν ξέρουμε ότι είναι αποτελεσματικά και ασφαλή».

Κορονοϊός: Ο Δρ. Χρήστος Κυρατσούς στη μάχη για το νέο φάρμακο

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

Καθημερινή μάχη με την πανδημία του κορονοϊού, που μέχρι στιγμής έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από έξι χιλιάδες ανθρώπους παγκοσμίως, ενώ παράλληλα έχει τρομοκρατήσει εκατομμύρια άλλους, δίνει μέσα στα εργαστήρια της φαρμακευτικής εταιρίας Regeneron ο ελληνικής καταγωγής ερευνητής, Χρήστος Κυρατσούς.

Ο 39χρονος επιστήμονας, τον οποίο το περιοδικό Business Insider συμπεριέλαβε στους 30 ανθρώπους παγκοσμίως που αναμένεται να μεταμορφώσουν το μέλλον των υπηρεσιών υγείας και ο οποίος πριν λίγα χρόνια βρήκε το φάρμακο κατά του Έμπολα, σώζοντας τη ζωή αρκετών ανθρώπων, που βρίσκονταν ένα βήμα πριν το θάνατο, μου εξηγεί πώς μέχρι το καλοκαίρι θα είναι έτοιμο το φάρμακο κατά του κορονοϊού

«Μαζί με την ομάδα μου στη Νέα Υόρκη ακολουθούμε την ίδια ακριβώς διαδικασία όπως και για τον αιμορραγικό ιό του Έμπολα. Σε έξι μήνες το πολύ τα αντισώματα που θα δίνονται στους ασθενείς με τη μορφή ένεσης, θα είναι έτοιμα. Οι πρώτες ομάδες που θέλουμε να διαφυλάξουμε είναι οι ηλικιωμένοι και εκείνοι που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες», δηλώνει χαρακτηριστικά.

Όπως εξηγεί, αυτό που, στην ουσία, ο ίδιος και οι συνεργάτες του επιδιώκουν, είναι να μιμηθούν την αντίσταση του οργανισμού κάθε φορά που προσβάλλεται από έναν παθογόνο παράγοντα. «Αν για παράδειγμα κάποιος μολυνθεί από τον κορονοιό, το ανοσοποιητικό του σύστημα θα φτιάξει αντισώματα εναντίον του ιού αυτού. Εμείς προσπαθούμε να μιμηθούμε αυτή τη διαδικασία και να παραγάγουμε τα πιο αποτελεσματικά αντισώματα, τα οποία όταν χορηγηθούν σε κάποιον ασθενή, θα κολλήσουν επάνω στον ιό και θα σταματήσουν τη διασπορά του», σημειώνει.

Τα αντισώματα θα χορηγούνται στον οργανισμό υγειών αλλά και πασχόντων με ενέσεις, τις οποίες θα μπορεί κάποιος να κάνει μόνος του στο σπίτι, όπως για παράδειγμα αυτές της ινσουλίνης. Σε περίπτωση, όμως, που κάποιος χρειαστεί μεγάλη ποσότητα αντισωμάτων, η χορήγηση θα πραγματοποιείται σε νοσοκομεία με ενδοφλέβια έγχυση.

«Η παγκόσμια ανησυχία για τον Covid-19 οφείλεται στο γεγονός ότι πρόκειται για κάτι εντελώς καινούριο. Δεν γνωρίζουμε αν πρόκειται για εποχικό ιό και κατά πόσο θα επεκταθεί. Το μόνο που ξέρουμε είναι πως εταιρίες και εργαστήρια δουλεύουν σκληρά, προκειμένου να παρασκευαστούν νέα φάρμακα ή και εμβόλια», λέει και ξεκαθαρίζει πως ο νέος κορωνοϊός δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τη γρίπη του 1919, που σκότωσε εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. «Και οι δύο προκαλούν λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος αλλά μοριακά είναι εντελώς διαφορετικοί», διευκρινίζει.

O άνθρωπος που νίκησε τον ιό Έμπολα

Ο διακεκριμένος επιστήμονας έφυγε από την Ελλάδα το 2004, προκειμένου να κάνει το μεταπτυχιακό του στο πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης. Όπως παραδέχεται, παρόλο που δεν ανήκει στη γενιά του brain drain, καθώς, την περίοδο που έφυγε η χώρα μας βρισκόταν στο αποκορύφωμα της οικονομικής της ανάπτυξης, δεν μετάνιωσε στιγμή για την απόφασή του.

«Ήταν μια συνειδητή επιλογή μου. Σίγουρα τότε η Ελλάδα ήταν σε καλύτερη μοίρα, όμως έφυγα για τους ίδιους λόγους που το κάνει κι ένας νέος σήμερα. Στην Αμερική μου δόθηκαν ευκαιρίες που δεν τολμούσα καν να φανταστώ στη χώρα μου», λέει.

Όσο για την πιο συγκινητική στιγμή της μέχρι τώρα ερευνητικής του πορείας, ο δρ. Κυρατσούς δηλώνει: «Πρόκειται αναμφισβήτητα για την ημέρα που διαπίστωσα ότι τα αντισώματα κατά του Έμπολα, που για καιρό παρασκευάζαμε, είχαν αποτέλεσμα και μάλιστα σε ετοιμοθάνατους ασθενείς. Καταφέραμε με την ομάδα μου να μειώσουμε δραματικά τη τη θνησιμότητα από τον ιό αυτό».

Καραντίνα και λοιμοκαθαρτήρια στον ελλαδικό χώρο

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

«Εις τα αρχάς κεφαλαλγία, οφθαλμοί στίλβοντες, γλώσσα κόκκινη εις την άκρην και λευκή εις την μέση, νάρκωσις, ενίοτε μεγάλη, ενίοτε μικροτέρα, άμεσος εμφάνισις βουβώνων, πότε ενός, και πότε δύο ομού, σχεδόν πάντοτε εμετός. Επομένως, αν η νόσος διαρκούσε, ηκολούθη πόνος δυνατός εις την κοιλίαν, γλώσσα πολλά κοκκίνη και ξηρά, δίψα, πρόσωπον κόκκινον. Τέλος, παράλήρησις και συχνότερα εις ύπνον καταφορά, οι βουβώνες αφανίζονται, θάνατος».

Με τα παραπάνω λόγια το 1837 ο αρχίατρος του ελληνικού κράτους περιγράφει τα συμπτώματα που παρουσίασαν οι προσβεβλημένοι από πανώλη κατά την τελευταία επιδημία που έπληξε το νεότευκτο βασίλειο.  Οι πάσχοντες ή τα πιθανά κρούσματα έμπαιναν σε χώρους απομόνωσης, τα λεγόμενα λοιμοκαθαρτήρια, τα οποία δημιουργήθηκαν για το σκοπό αυτό στον ελλαδικό χώρο από το 1456. Αργότερα, με την οριστικοποίηση των συνόρων του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους ιδρύονται μια σειρά από λοιμοκαθαρτήρια, κυρίως σε σημαντικά λιμάνια αλλά και χερσαίες πόλεις στα σύνορα με την Οθωμανική αυτοκρατορία.

Πρόκειται για ένα είδος «υγειονομικής αστυνομίας» όπου πραγματοποιούταν κάθαρση ανθρώπων, ζώων και εμπορευμάτων που προέρχονταν από περιοχές που είχε ξεσπάσει κάποια επιδημία ή περιοχές ύποπτες για ύπαρξη μεταδοτικών ασθενειών.

Κάτοψη του λοιμοκαθαρτηρίου της Αίγινας. Πηγή: Παπανικολάου – Κρίστενσεν Α.

Όπως μου εξηγεί  ο υποψήφιος διδάκτωρ νεότερης ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιάννης Γονατίδης, οι άνθρωποι απομονώνονταν και «καθαρίζονταν» μέσω του αερισμού των παλιών τους ρούχων υπό την επιτήρηση ενός φύλακα. Τα εμπορεύματα εκτίθονταν στον αέρα, τα ζώα πλένονταν, ενώ τα γράμματα ανοίγονταν και, όπως κάθε γραπτό, καπνίζονταν με θειάφι.

«Φυσικά εάν κάποιος άνθρωπος ή εμπόρευμα προερχόταν από περιοχή που είχε ξεσπάσει μολυσματική νόσος, τότε περιοριζόταν κατευθείαν στο λοιμοκαθαρτήριο. Με την ολοκλήρωση της λοιμοκάθαρσης, οι ταξιδιώτες λάμβαναν πιστοποιητικό που βεβαίωνε πως υποβλήθηκαν σε καραντίνα και σημειωνόταν η ημερομηνία εισόδου και εξόδου από το λοιμοκαθαρτήριο, καθώς και τα ποσά που πλήρωσαν για «δικαιώματα» κάθαρσης.

Έτος Πόλη Χρονικό Διάστημα Επιδημίας Θανόντες Ασθενείς Θνημότητα
1831 Κίμωλος Αρχές Σεπτεμβρίου-1 Οκτωβρίου 27 29 0,93
1850 Κεφαλονιά Ιούλιος-Νοέμβριος 992 1858 0,53
1854 Πειραιάς 4 Ιουλίου-22 Αυγούστου 99 175 0,56
1854 Αθήνα Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1000
1854 Σύρος 500
1854 Μύκονος «εντός ολίγων ημερών» 29 39 0,74
1855 Ζάκυνθος 25 Σεπτεμβρίου-15 Δεκεμβρίου 611 1082 0,56
1855 Κεφαλονιά 7 Οκτωβρίου 1855-12 Ιανουαρίου 1856 79 174 0,45
1855 Κέρκυρα 23 Σεπτεμβρίου-21 Δεκεμβρίου 480 884 0,54
1855 Αιτωλικό-Αγρίνιο Δεν σημειώνεται στην πηγή 456 794 0,57

Πηγές για τον πίνακα: (i) Χρήστος Λούκος, «Επιδημία και Κοινωνία. Η χολέρα στην Ερμούπολη της Σύρου (1854)» (ii) Μαρία Κορασίδου, Όταν η αρρώστια απειλεί. Επιτήρηση και έλεγχος της υγείας του πληθυσμού στην Ελλάδα του 19ου αιώνα (iii) Κώστας Κόμης, Χολέρα και λοιμοκαθαρτήρια (19ος – 20ος αιώνας). Το παράδειγμα της Σαμιοπούλας»

Τα πρώτα λοιμοκαθαρτήρια

Τα πρώτα λοιμοκαθαρτήρια στον ελληνικό χώρο ιδρύθηκαν στη βενετοκρατούμενη Κρήτη, στο Ηράκλειο το 1456 και στη συνέχεια στα Χανιά, το Ρέθυμνο, τη Σητεία και την Ιεράπετρα στις αρχές του 17ου αιώνα ενώ η  βενετική διοίκηση ιδρύει λοιμοκαθαρτήρια και στα Επτάνησα.

«Οι διαδοχικές εδαφικές επεκτάσεις και προσαρτήσεις της Ελλάδας, μεταβάλουν διαρκώς το δίκτυο λοιμοκαθαρτηρίων. Λοιμοκαθαρτήρια ιδρύονται, ενεργοποιούνται και καταργούνται με Βασιλικά Διατάγματα που εκδίδονταν ανάλογα με την πληροφόρηση που υπάρχει για την εμφάνιση μολυσματικής νόσου σε κάποια περιοχή.  Σ’ αυτή την συνθήκη οφείλεται και το γεγονός πως δεν έχουν διασωθεί παρά σε μικρό βαθμό οι εγκαταστάσεις των λοιμοκαθαρτηρίων», σημειώνει ο δρ. Γονατίδης εξηγώντας πως η διάρκεια της καραντίνας που επιβάλλεται στα σύνορα του ελληνικού κράτους κατά τον 19ο αιώνα κυμαίνεται, ανάλογα με περιοχή από την οποία προέρχονται άνθρωποι και εμπορεύματα.«Για τους ανθρώπους μπορούσε να φτάσει τις 28 ημέρες και για τα εμπορεύματα έως και τις 40 μέρες», προσθέτει.

Το 1841 ολοκληρώνεται η κατασκευή του λοιμοκαθαρτηρίου στη Σύρο, το μεγαλύτερο του τότε ελληνικού κράτους. Ωστόσο, στα δημοσιεύματα του Τύπου αναδεικνύονται συχνά οι άσχημες συνθήκες διαβίωσης των νοσούντων, όπως για παράδειγμα η έντονη μυρωδιά στα δωμάτια λόγω των αποπάτων, η εισδοχή βροχής,  η κακή ποιότητα τροφίμων καθώς και η αισχροκέρδεια στα προϊόντα πώλησης.

Δημοσίευμα από την εφημερίδα «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ», του 1903.

Ταξικές διαφορές στους χώρους εγκλεισμού

Στα Απομνημονεύματα του Ανδρέα Συγγρού διαβάζουμε μεταξύ άλλων την εμπειρία του από τον εγκλεισμό του στο λοιμοκαθαρτήριο του Αγίου Γεωργίου, γνωστό και ως «νησί του διαβόλου» ή «Σπιναλόνγκα του Πειραιά». Ο εύπορος τραπεζίτης βρέθηκε σε καραντίνα στη νησίδα που βρίσκεται μεταξύ Περάματος και Σαλαμίνας και τα όσα γράφει σε έναν φίλο του είναι αποκαλυπτικά των ταξικών διαφορών που υπήρχαν ακόμη και στους χώρους εγκλεισμού.

«[…]Ούτος ενήργησε και τω παρεχωρήθησαν εις την ερημόνησον Αγιος Γεώργιος παρά την Σαλαμίνα, ωρισμένην διά καθάρσεις, δύο ισόγεια δωμάτια (ο Θεός να τα κάμη δωμάτια), τα οποία ενοικίασα και μετέφερε εκεί έπιπλα πρώτης ανάγκης, οίον κλίνας, τραπέζας, καθίσματα, μαγειρικά σκεύη κ.λπ., ακόμη και τάπητας, εν γένει ολόκληρον »σπιτικόν» οικογενείας μεσαίας τάξεως, και μοι ανήγγειλεν ότι όλα είναι έτοιμα. Αμέσως ανεχώρησα δια Πειραιά παραλαβών μετ’ εμού τον μάγειρόν μου, τον θαλαμηπόλον μου και τον αμαξηλάτην μου μετά τεσσάρων ίππων και τριών αμαξών. Άνθρωπο και ζώα έπρεπεν, εννοείται, να υποστώμενη την κάθαρσιν […]».

Όπως εξηγεί ο Γιαννης Γονατίδης, τα ταξικά ζητήματα στους χώρους απομόνωσης και εγκλεισμού ήταν έντονα διότι ο κάθε ταξιδιώτης όφειλε να καταβάλει ένα ποσό, γνωστό και ως «δικαίωμα κάθαρσης», κάτι που οι φτωχοί ταξιδιώτες αδυνατούσαν να κάνουν.

«Επιπλέον, τα έξοδα διαβίωσης εντός του λοιμοκαθαρτηρίου ήταν υψηλά και  οι αδύναμες κοινωνικο – οικονομικές ομάδες δεν τα κατέχουν, ενώ πολύ συχνά υπήρξαν καταγγελίες για αισχροκέρδεια επί της τιμής των βασικών ειδών διατροφής, όπως για παράδειγμα στο ψωμί. Όλα αυτά οδήγησαν συχνά σε αιτήματα προς το Υπουργείο Εσωτερικών να καλύψει το κόστος κάθαρσης και διαβίωσης των φτωχών ομάδων», λέει προσθέτοντας πως οι περισσότεροι εύποροι είχαν τη δυνατότητα ακόμη και να χρηματίσουν το προσωπικό προκειμένου να μείνουν λιγότερο εκεί.  «Η πολιτική δύναμη που είχαν ορισμένα πρόσωπα, όπως για παράδειγμα διπλωμάτες ξένων κρατών, να παρακάμπτουν πλήρως τη διαδικασία της καραντίνας, εντάσσεται στο πλαίσιο των ταξικών διαφορών», συμπληρώνει.

Όψεις του λοιμοκαθαρτηρίου Κέρκυρας

Διαχρονική η κερδοσκοπία σε καιρούς επιδημίας

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών, ήρθαν στο «φως» της δημοσιότητας ουκ ολίγα περιστατικά αισχροκέρδειας σε είδη πρώτης ανάγκης για την αντιμετώπιση του Covid-19, όπως μάσκες και αντισηπτικά που έφτασαν να πωλούνται σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και έναντι εκατοντάδων ευρώ.  Όπως εξηγεί ο κ. Γονατίδης, το φαινόμενο αυτό ήταν έντονα και κατά τη διάρκεια παλαιότερων επιδημιών.

«Η επιβολή καραντίνας ανθρώπων και εμπορευμάτων ωθεί στην αύξηση του λαθρεμπορίου. Το λαθρεμπόριο αναπτύσσεται γιατί, ανάλογα με το χρονικό διάστημα που επικρατεί η επιδημία σε κάποια περιοχή παρατηρείται έλλειψη κάποιον προϊόντων και κατ’ επέκταση αύξηση της τιμής τους. Επομένως, εκεί εντοπίζεται η ευκαιρία για μεγαλύτερο κέρδος», λέει.

Εκτός όμως από τα λοιμακαθαρτήρια, σε περιόδους επιδημιών δεν ήταν λίγοι κι εκείνοι που επέλεγαν να… «πάρουν τα βουνά» προκειμένου να γλιτώσουν, μια δυνατότητα  βέβαια που δινόταν μόνο σε όσους διέθεταν κάρα για να φύγουν, δηλαδή τους αστούς. Μάλιστα, δεν ήταν λίγες και οι φορές που οι κάτοικοι μιας «χτυπημένης» από μια ασθένεια πόλης, μετέβαιναν σε κοντινές περιοχές χωρίς ωστόσο να είναι καλοδεχούμενοι από τους ντόπιους. Σύμφωνα με τον δρ. Γονατίδη, υπήρχε γενικότερα μια αντίληψη πως η ασθένεια ερχόταν απ’ έξω και κάθε φορά που κάποιος επιχειρούσε να εγκατασταθεί κάπου αλλού, αντιμετωπιζόταν ως κίνδυνος. Ένας ακόμη λόγος που οι νεοφερμένοι ήταν ανεπιθύμητοι, ήταν ο φόβος εξάντλησης των προμηθειών.

Ερευνητικό πρόγραμμα θα ρίξει φως σε μια σκοτεινή περίοδο

Αξίζει να σημειωθεί πως τον επόμενο μήνα θα ξεκινήσει το ερευνητικό πρόγραμμα «Γεωγραφία της επιτήρησης. Λοιμοκαθαρτήρια και υγειονομεία στο ελληνικό κράτος, 1821-1923» που θα υλοποιηθεί στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (Ρέθυμνο) υπό την επιστημονική επίβλεψη της αναπληρώτριας καθηγήτριας ελληνικής οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας 19ου – 20ού αιώνα του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστήμιου Ιωαννίνων, Λήδας Παπαστεφανάκη και με την συνεργασία της υποψήφιας διδάκτόρισσας νεότερης ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστήμιου Ιωαννίνων, Μαρίας Παππά και του υπ. διδάκτορα νεότερης ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιάννη Γονατίδη στο πλαίσιο του έργου «Υποστήριξη νέων ερευνητών με έμφαση στους νέους ερευνητές» του Επιχειρησιακού προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση».

Τα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου αναμένεται να εμπλουτίσουν τις γνώσεις μας για την ιστορία των λοιμοκαθαρτηρίων, της καραντίνας και των επιδημιών στο ελληνικό κράτος κατά την περίοδο 1821-1923, ζητήματα για τα οποία μέχρι στιγμής δεν διαθέτουμε μια συνολική μελέτη.

*Κεντρική εικόνα: Η δημιουργία του λοιμοκαθαρτηρίου στη Σύρο στις αρχές του 19ου αιώνα, Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα, 1980

Ζακ Μπουσάρ: «Τα ελληνικά είναι η μητρική γλώσσα του δυτικού πολιτισμού»

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

Ήταν ακόμη παιδί όταν στη θέα του ελληνικού αλφάβητου σκίρτησε κάτι μέσα του. Λίγο πριν κλείσει τα 12 έπιασε για πρώτη φορά στα χέρια του ένα βιβλίο αρχαίων ελληνικών μαζί με φωτογραφίες του εμβληματικού Παρθενώνα και μαγεύτηκε. «Από εκείνη τη στιγμή αποφάσισα ότι θέλω να γίνω ελληνιστής», λέει σε συνέντευξή του στην *«κυριακάτικη δημοκρατία» ο διακεκριμένος Καναδός καθηγητής Αρχαίων και Νέων Ελληνικών, Ζακ Μπουσάρ που μέσα από την πολύχρονη ακαδημαϊκή του πορεία στο πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ, αναδεικνύει τη  σημασία της ελληνικής γλώσσας ως κυρίαρχο και συνάμα συστατικό στοιχείο ολόκληρου του δυτικού πολιτισμού.

Γεννημένος το 1940 στο μακρινό Κεμπέκ, αγάπησε βαθιά τη χώρα μας και τους ανθρώπους της. Μελέτησε αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους και μετέφρασε ποιητές που έγραψαν ιστορία όπως ο Μίλτος Σαχτούρης και ο Ανδρέας Εμπειρίκος και, πλέον, στην ένατη δεκαετία της ζωής του παραδέχεται με το γεμάτο καλοσύνη χαμόγελο και την αφοπλιστική ματιά του, πως θα ήθελε να είχε γεννηθεί στην Ελλάδα.

«Αν δεν ξέρεις ελληνικά κάτι ουσιώδες σου λείπει, είχε πει πολύ σωστά ο Ισοκράτης. Πρόκειται  για τη μητρική γλώσσα του δυτικού πολιτισμού», αναφέρει ο ακάματος φιλέλληνας που για μισό αιώνα διαδίδει το ελληνικό πνεύμα στα πέρατα του κόσμου.

Μόλις ολοκλήρωσε τις σπουδές του στον Καναδά, αποφάσισε λοιπόν να κάνει το Μεταπτυχιακό του στην Κλασσική Γραμματεία κι έπειτα μετέβη για το διδακτορικό του στη χώρα μας, όπου όπως λέει, είχε τύχη να γνωρίσει την τότε «αφρόκρεμα» των Ελλήνων που διέθεταν ήθος, γνώσεις και γενναιοδωρία. Ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Δημαράς, η Αικατερίνη Κουμαριανού και ο Γιώργος Μπαμπινιώτης  είναι κάποιοι από τους διανοητές που τον βοήθησαν να εξελίξει το επίπεδο της γνώσης του επάνω στη γλώσσα μας και τον πολιτισμό μας. Μάλιστα, το 2005 τιμήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό της Λεγεώνας της Τιμής της Ελληνικής Δημοκρατίας από τον Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο.

Πενήντα χρόνια αγώνας για τους 75.000 ομογενείς του Μόντρεαλ

Από το Μόντεαλ ο Ζακ Μπουσάρ δε σταματά να παλεύει για τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας και τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας των 75.000 και πλέον ομογενών που ζουν στη μεγάλη πόλη του Καναδά.

Κάθε φορά, μάλιστα, που αντικρίζει οικογένειες Ελλήνων που οι γονείς δε μιλούν στο σπίτι τη μητρική τους γλώσσα, του έρχεται στο μυαλό η φράση του Πινδράρου «Γενοι’ οίος εσσί μαθών», δηλαδή, «Μάθε ποιος είσαι και γίνε τέτοιος».

«Προσπαθώ να πείσω τους γονείς να μιλούν στο σπίτι ελληνικά στα παιδιά τους. Εγώ ναι μεν διδάσκω στο πανεπιστήμιο και μεταδίδω τις γνώσεις μου, αλλά το γλωσσικό αισθητήριο έρχεται από το σπίτι. Δυστυχώς αρκετοί  Έλληνες εδώ δεν το τηρούν και είναι κρίμα. Αυτό είναι μέγα λάθος. Οι έλληνες που ζουν εδώ έχουν την τύχη να έχουν από το σπίτι τους τη μητρική γλώσσα του δυτικού πολιτισμού. Είναι λυπηρό να την αφήνεις για να κερδίσεις τα λίγα πράγματα που σου προσφέρει ο Καναδάς και η Αμερική γενικότερα. Μπορεί σε υλικό επίπεδο να είναι περισσότερα αλλά σε πνευματικό πολύ λίγα», σημειώνει.

Όπως λέει περήφανα, ζει στον Καναδά σα να είναι Έλληνας, όχι μόνο επειδή μιλάει τη γλώσσα αλλά, κυρίως, εξαιτίας του γεγονότος ότι έχει εντρυφήσει στην ελληνική παιδεία. «Αυτά που χρωστά ο δυτικός άνθρωπος στην Ελλάδα, είναι πολλά. Η γλώσσα σας είναι ένας θησαυρός, καθώς περιλαμβάνει έννοιες βασικές για κάθε επιστήμη, έννοιες που έχουν μορφώσει τους δυτικούς», λέει, επισημαίνοντας ότι ακόμη και οι άνθρωποι των φυλών που ζουν στη Σιβηρία μια μαθαίνουν ρωσικά εξελληνίζονται χωρίς να το γνωρίζουν, καθώς μαθαίνουν μεταξύ άλλων για το θέατρο που είναι συνυφασμένο με τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό.

Θεωρεί ότι η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών δεν πρέπει επ’ ουδενί να καταργηθεί από τα σχολεία, διότι είναι απαραίτητη όχι μόνο για τους Έλληνες αλλά και για οποιονδήποτε στον κόσμο αποφασίσει να ασχοληθεί με τις κλασικές σπουδές. «Οι μαθητές στη χώρα σας θα πρέπει να έχουν ένα πολύ καλό επίπεδο αρχαίων ελληνικών. Η γλώσσα δίνει μια δομή στη σκέψη, στον τρόπο που αντιλαμβάνεται κανείς τον κόσμο. Η Ελλάδα από την αρχαιότητα έχει διαμορφώσει ανθρώπους της παιδείας. Θα ήταν δραματικό για τους μαθητές να καταργηθεί αυτή η γλώσσα», τονίζει.

Ο 80χρονος πρεσβευτής του ελληνισμού χρίζει τον ατομικισμό ως ένα βασικό στοιχείο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού τον οποίο μάλιστα συνδέει ευθέως με το αρχαιοελληνκό πνεύμα. «Η σημασία της έννοιας του ατόμου δεν πρωτοεμφανίζεται στο χριστιανισμό καθώς πριν από αυτόν υπήρχαν οι Έλληνες φιλόσοφοι», αναφέρει χαρακτηριστικά και πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, σημειώνει: «ο σημερινός δυτικός έχει υιοθετήσει την έννοια του ανθρωπισμού δίνοντας μεγάλη σημασία στο άτομα. Αντίθετα, οι Ανατολίτες κοιτούν το σύνολο. Στην Ιαπωνία για παράδειγμα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μπορούσαν να θυσιάσουν άτομα γνωρίζοντας ότι το σύνολο θα σωθεί».

Γέννηση του νεοελληνικού διαφωτισμού

Λόγω της αγάπης του για την Ελλάδα, τους ανθρώπους και τον πολιτισμό της, ο Ζακ Μπουσάρ αναζήτησε τις ρίζες της γέννησης του σύγχρονου έθνους. Η άοκνη μελέτη του τον οδήγησε στο Νικόλαο Μαυροκορδάτο, εκπρόσωπο μιας σπουδαίας οικογένειας Φαναριωτών με δύναμη και ισχύ στο εσωτερικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία «αγκάλιασε» την απελευθέρωση του Γένους.

«Αφιέρωσα πολλά χρόνια για να ερευνήσω και να μεταφράσω το ‘’Φιλοθέων πάρεργα’’, το πρώτο νεοελληνικό μυθιστόρημα. Αναζήτησα τα χειρόγραφα του Μαυροκορδάτου στο Βουκουρέστι, την Άγκυρα, το Παρίσι, το Λονδίνο, το Άμστερνταμ και το Άγιο Όρος», τονίζει επισημαίνοντας πως πρόκειται για ένα ριζοσπαστικό έργο που μας εισάγει την έννοια του πρώιμου νεοελληνικού διαφωτισμού.

Το χειρόγραφο προέρχεται από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας και ο Ν. Μαυροκορδάτος το έστειλε το 1719 στο βασιλιά Λουδοβίκο XIV

Πάντως, όπως εκμυστηρεύεται, αρχικά οι μοναχοί του Αγίου Όρους αρνήθηκαν να του δώσουν το χειρόγραφο του Μαυροκορδάτου. «Τότε τους είπα ότι έχω ήδη στα χέρια μου 11 χειρόγραφα και πως ακόμη και οι Τούρκοι μου το έδωσαν. Τελικά, συμφώνησαν να το πάρω και να το μελετήσω για μία ημέρα». Κάπως έτσι κατάφερε να ερευνήσει και να μεταφράσει στα γαλλικά το σπουδαίο αυτό έργο, το οποίο, όπως λέει, αναλύει ένα ολόκληρο κεφάλαιο της Ιστορίας που βγήκε από τα ντουλάπια. «Νομίζαμε πως ο Διαφωτισμός αφορούσε μόνο  τους Γάλλους, τους Άγγλους, τους Γερμανούς και τους Δανούς αλλά υπήρξε και για τους Έλληνες».

«Οι επιστήμες και οι τέχνες σας ανήκουν, είναι στο DNA σας»

Για τον διακεκριμένο ελληνιστή η χώρα μας αποτελεί μια δεύτερη πατρίδα, την οποία φροντίζει να επισκέπτεται τουλάχιστον τέσσερις φορές το χρόνο. Το πάθος με το οποίο κάθε φορά μιλά για την Ελλάδα οδήγησε αναπόφευκτα στο ερώτημα αν θα ήθελε να είχε γεννηθεί εδώ και όχι στο μακρινό Κεμπέκ. «Φυσικά», απάντησε χαμογελώντας και έδωσε το δικό του μήνυμα στους Έλληνες που δοκιμάζονται ακόμη από τις οδυνηρές συνέπειες της κρίσης που προηγήθηκε.

«Να έχετε αυτοπεποίθηση διότι ο πολιτισμός σας είναι βασικός για όλους τους όσους πιστεύουν ότι ανήκουν στη Δύση. Οι επιστήμες και οι τέχνες σας ανήκουν, έννοιες δηλαδή τις οποίες εμείς διδασκόμαστε, εσείς τολμώ να πω ότι τις έχετε στο DNA σας, είναι στην παράδοσή σας», καταλήγει.

*Δημοσιεύθηκε στην «κυριακάτικη δημοκρατία» στις 23-02-20

Όταν η δίψα για μάθηση δεν σβήνει με τα χρόνια

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

«Γηράσκω αεί διδασκόμενος», είχε αναφωνήσει πριν από χιλιάδες χρόνια ο  Σόλωνας, αρχαίος νομοθέτης και ένα από τους επτά σοφούς. Η φράση του αυτή που συνεχίζει ως τις μέρες μας να αναπαράγεται, αντιπροσωπεύει πλήρως το πρώτο πανεπιστήμιο για ηλικιωμένους στη χώρα μας που άνοιξε τις πύλες του πριν από λίγες ημέρες. Επί τις οδού Φρεαρίων στον Κεραμεικό άνθρωποι άνω των 65 ετών έχουν την ευκαιρία να διδαχθούν εντελώς δωρεάν Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, Ευρωπαϊκή Ιστορία, Πληροφορική, Θέατρο καθώς και καλλιτεχνικά.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που ανήκει στις Μαρία Αστερίου και Μαρία Ηλιοπούλου, οι οποίες έχοντας παρατηρήσει τη θεαματική αλλαγή που επέφερε στον ψυχισμό των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας η απόκτηση γνώσεων, αποφάσισαν να φέρουν και στη χώρα μας έναν θεσμό που λειτουργεί στο εξωτερικό ήδη από τη δεκαετία του ‘70.

Οι συνιδρύτριες της People Behind Μαρία Αστερίου και Μαρία Ηλιοπούλου

«Μέσω της Μη Κερδοσκοπικής μας Οργάνωσης ονόματι People Behind πραγματοποιούσαμε από το 2017 κάποια πιλοτικά προγράμματα σε ΚΑΠΗ και Λέσχες Φιλίας. Η μεγάλη ανταπόκριση που υπήρξε από την πλευρά των ηλικιωμένων αλλά και τα αντίστοιχα πανεπιστήμια που λειτουργούν στο εξωτερικό, μας ενέπνευσαν. Κάπως έτσι ξεκίνησε το εγχείρημα αυτό και στη χώρα μας», μου λέει η συνιδρύτρια του πανεπιστημίου Μαρία Αστερίου.

Ο στόχος των δύο γυναικών και κατ’ επέκταση του πρότυπου αυτού πανεπιστημίου δεν περιορίζεται μόνο στη διεύρυνση γνώσεων των ηλικιωμένων αλλά εστιάζει παράλληλα στην κοινωνικοποίησή τους καθώς και στην εξάσκηση του μυαλού και της μνήμης τους. «Η δραστηριότητα αυτή βελτιώνει την ποιότητα ζωής του διότι τους βοηθά να αποκτήσουν ψυχική και πνευματική ευεξία. Στο τέλος της ημέρας ωφελείται η υγεία τους», συμπληρώνει η κ. Αστερίου.

Το μοναδικό κριτήριο που υπάρχει για την παρακολούθηση των μαθημάτων είναι το κατώτατο όριο ηλικίας να είναι τα 65 έτη. Μέχρι στιγμής άνθρωποι όλων των κοινωνικών στρωμάτων και μορφωτικών επιπέδων έχουν δηλώσει συμμετοχή, γεγονός που φανερώνει την ανάγκη των ανθρώπων αυτών για μάθηση παρά το γεγονός ότι διανύουν την έβδομη δεκαετία της ζωής τους.

«Η ανταπόκριση στο εγχείρημά μας είναι τόσο μεγάλη που δεν ξεπέρασε μόνο τις προσδοκίες μας αλλά και τις δυνατότητές μας. Ξεκινήσαμε με το σκεπτικό να υπάρχει ένα τμήμα για κάθε μάθημα και καταλήξαμε να έχουμε δύο και τρία λόγω της αυξημένης ζήτησης», εξηγεί τονίζοντας πως μαθήματα, όπως η Φιλοσοφία, διδάσκονται με εκλαϊκευμένο τρόπο προκειμένου να μπορούν να τα παρακολουθήσουν και άνθρωποι που έχουν μόνο απολυτήριο δημοτικού.

Σύμφωνα με την κ. Αστερίου, το κάθε μάθημα πραγματοποιείται μία μια φορά την εβδομάδα και διαρκεί μιάμιση ώρα ενώ όσο περνούν οι μήνες θα προστίθενται και καινούριες θεματικές. Μέχρι στιγμής πάντως, το μάθημα που έχει τη μεγαλύτερη απήχηση είναι αυτό της Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας.

Paros beer 56isles wins international Great Taste award

By Kelly Fanarioti

The beautiful island of Paros can boast not only about its Cycladic architecture and sandy beaches, but also the beer “56isles”, which a few months ago impressed the most demanding palates and won the “Good Taste” award over nearly 13,000 other entries.

The Microbrewery of Paros was founded in 2014 by Marinos Alexandrou from Cyprus and Nicolas Pavlakis from Paros, two young men who met in London during their studies. Their love for beer and for the Aegean island prompted them in the midst of Greece’s economic crisis to produce “56 isles” (the name comes from the 56 large and small islands of the Cyclades Alexandrou and Pavlakis wanted to pay homage to).

The idea

It was on a warm afternoon in London that they made the decision to set up a business together. “We were outdoors in a pub in Mayfair drinking beer,” they said to NEO. “There was some sort of event going on across the road and the area was buzzing with people that were outside enjoying their drinks in that lovely weather. That reminded us of those beautiful days on the islands having a cold beer under the Greek sun.”

“You can experiment with different ingredients and produce on an exceptional taste range, from the more traditional ones to extremely niche and interesting tastes,” says Marinos. “The exciting and creative factors were there and we were also trying to work out the commercial aspects of something like this.” He already had business in the leisure sector and we could see that craft beer was becoming quite popular amongst consumers.

Currently, they have their award-winning Pilsner, which is a light blonde beer, and they also started producing a Wit, the Aegean Wit, which is a fresh aromatic beer.

As they explained to NEO, they constantly experiment with ingredients and have a number of exciting recipes that they want to put in production. “This will happen gradually, as we want to be able to establish each product well before moving to develop the next”.

The beer is now available in Greece and they have just started exporting to the UK, Germany and France. The next markets will be Italy and Switzerland, while at the same time they are in negotiations with a number of interested parties from other European countries, Asia, Australia, Canada and the US.

“The US is a very interesting market for us, as Greek products are well received there, but we also had a number of people contacting us via email and Facebook to ask whether they can find it there.”

Marinos and Nicolas are overwhelmed by the warm reception that their product received from the consumers and they strongly believe that the beer market in Greece is definitely opening up.

“The warm climate and social factors favor beer consumption. The craft beer market is expanding and consumers are looking out for quality beer more than before”.

The “Great Taste” Award

Recently, the brewery “56 isles” of the Paros Microbrewery, got the first star at the “Great Taste” awards, the world’s most coveted food prize, which celebrates the very best in food and drink. As the young entrepreneurs admit, it was not such a surprise as they were very confident about their product.

“We do not want to sound arrogant but we have put so much effort and passion in making it and we spent endless hours perfecting everything. We knew that we had a good beer and we were confident that this was going to be recognized somehow.”

Their participation in the competition came after suggestions from friends that are in the food and beverage industry and have tasted the “56isles” beer. At first, Marinos and Nicolas were a bit skeptical but finally they made the application and sent a couple of samples to the awards. The next thing they knew they got the award!

“The biggest surprise was the delivery of the news at a time that we were not thinking about it. After we sent the samples we almost forgot it; a few months had passed without hearing anything and then all of a sudden in the middle of the busy summer season, we got the news that we won an award.”

The option of Paros

Their decision to start a business in Paros is not accidental. Apart from the fact that it is Nicolas’ the place of origin, the Cycladitic Island has a barley variety that is considered to be ideal for the production of beer. In fact, when the first beer production unit was started in Greece, they used to go to Paros and buy the whole of the barley production from the local farmers and producers

“We wanted to create a product with a distinct character. This is a craft beer that you would enjoy under the sun of the Aegean but it would travel from there to be enjoyed all around the world. People that go to Greece will enjoy but also take away with them good memories from the places, the hospitality and the tastes. We wanted to create a product that would encompass all of these and the setting in the Cyclades is ideal. The memories that people have when they remember the breathtakingly beautiful scenery of Greece are reflected in our blue bottle”.

Who is who

Marinos Alexandrou was born and lived his early years in Cyprus. After a short period in Athens he moved to London where he studied Business Economics and did a Masters in Finance. He started his career in finance and worked in Investment Management and Corporate finance and advisory and started investing and developing his own business ventures. He now run a portfolio of businesses with interests in the sectors of healthcare, leisure, property, F&B, tech and his latest venture, and a very exciting one, is the “56 Isles Microbrewery”.

Nicolas Pavlakis was born and raised in Paros. He studied public administration in Athens before going to the UK to do his Masters in management with finance. He lived in London for 3 years working before moving back to Paros with the aim of starting a business in primary production business, which led to the establishment of “56 Isles”.

Βροντερό «όχι» στον Βρούτση από τέσσερις Έλληνες του Brain Drain

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

«Συχνά θυμούμαι το πάθος που σε είχε πιάσει να γυρίσεις. Δεν ήθελες ν’ ακούσεις κανέναν. Έλεγες πως δεν υπάρχει άλλη σωτηρία, πως σου λείπει το χώμα. Όμως το χώμα υπάρχει εκεί που μπορούμε να δουλέψουμε, νομίζω. Εδώ είμαι ξένος κι όμως ελπίζω κάτι να κάνω. Πώς να γίνει αυτό στην Ελλάδα όπου καταστρέφουν τα πάντα σαν τις ακρίδες;», διερωτάται με τα λόγια αυτά ο Γιώργος Σεφέρης μέσα από το πεζογράφημά του «’Εξι νύχτες στην Ακρόπολη», τα ταραγμένα χρόνια μετά τη μικρασιατική καταστροφή. Σήμερα, σχεδόν εκατό χρόνια από τα γεγονότα που σημάδεψαν τον νομπελίστα ποιητή, τα λόγια του φαντάζουν πιο επίκαιρα από ποτέ.

Απανωτά μέτρα λιτότητας, αυξημένοι δείκτες ανεργίας, «τσεκούρι» σε μισθούς και μια παρολίγον χρεοκοπία, συνέθεταν το σκηνικό της Ελλάδας στο λυκόφως της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα. Οι συνέπειες της οικονομικής αυτής κρίσης, μιας από τις μεγαλύτερες στην ιστορία της χώρας μας, ήταν δραματικές και αρκετοί ήταν εκείνοι που είδαν την ξενιτιά ως μοναδική διέξοδο. Βλέποντας το δυσοίωνο μέλλον να πλησιάζει απειλητικά, σχεδόν μισό εκατομμύριο νέοι άνθρωποι εγκατέλειψαν την εστία τους, αποχαιρέτησαν οικογένεια και φίλους και άνοιξαν φτερά για μια ζωή γεμάτη προοπτικές μα και προκλήσεις. Η μαζική φυγή αξιόλογου ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί μέχρι και σήμερα μια βαθιά πληγή που το ελληνικό κράτος προσπαθεί σταδιακά να επουλώσει. Στο πλαίσιο αυτό πριν από περίπου ένα μήνα ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων Γιάννης Βρούτσης ανακοίνωσε την πρωτοβουλία Rebrain Greece, σκοπός της οποίας είναι μεταξύ άλλων η επιστροφή τουλάχιστον 500 Ελλήνων της διασποράς με υψηλή ειδίκευση και επιστημονική εμπειρία. Η ελάχιστη αμοιβή τους καθορίζεται στις 3.000 ευρώ, με χρηματοδότηση της επιχείρησης στο 70% περίπου της ελάχιστης αμοιβής για ένα χρόνο, με υποχρέωση διατήρησης του εργαζόμενου με την ίδια αμοιβή για τουλάχιστον 12 μήνες.

Η «κυριακάτικη δημοκρατία» επικοινώνησε με τέσσερις επιτυχημένους Έλληνες της διασποράς και τους ζήτησε να σχολιάσουν την πρόταση του κ. Βρούτση.

Κατερίνα Ηλιακοπούλου, μηχανικός λογισμικού στους New York Times: «Πολύ δύσκολο να εγκαταλείψω ό,τι έχτισα εδώ»

Μόλις ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και συγκεκριμένα στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών μετέβη στη Νέα Υόρκη για μεταπτυχιακό στον τομέα της Δημοσιογραφίας και της Επιστήμης Υπολογιστών. Η 31χρονη Κατερίνα ζει τα τελευταία πέντε χρόνια στην άλλη άκρη του Ατλαντικού και εργάζεται στον ειδησεογραφικό κολοσσό των New York Times ως μηχανικός λογισμικού. Η ίδια διαβλέπει μια καλή πρόθεση πίσω από την πρόταση του υπουργού Εργασίας, ωστόσο χαρακτηρίζει επιφανειακή την προσέγγισή του. «Το σχέδιο που ανακοινώθηκε από τον κ. Βρούτση στοχεύει κυρίως στο να δελεάσει τους νέους με το μισθό των 3.000 ευρώ, ένα δηλαδή ποσό που ήδη βγάζει κάποιος που εργάζεται στο εξωτερικό. Η ουσία όμως βρίσκεται στην ποιότητα της δουλειάς, στην προοπτική της εξέλιξης καθώς και στο περιβάλλον εργασίας», αναφέρει η ίδια και προσθέτει: «Οι περισσότεροι νέοι που έφυγαν από την Ελλάδα το έκαναν κυρίως επειδή είναι φιλόδοξοι και αναζητούσαν το κάτι παραπάνω που η χώρα τους αδυνατούσε να τους προσφέρει». Όσο για το αν η ίδια θα επέστρεφε, η απάντηση είναι «όχι», τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον. Κι αυτό διότι, όπως λέει, οι άνθρωποι της ιστορικής εφημερίδας στην οποία εργάζεται, έχουν επενδύσει σε εκείνη και συμβάλλουν στην επαγγελματική της εξέλιξη. «Είναι πολύ δύσκολο να εγκαταλείψω ό,τι έχτισα εδώ και να γυρίσω πίσω στην Ελλάδα», επισημαίνει.

Μαργαρίτα Χρυσάκη, Ειδικός διαστημικής βιωσιμότητας: «Η φυγή να αντιμετωπιστεί με ενιαία σταθερή πολιτική και όχι επιφανειακά»

Τι κι αν είχε στην κατοχή της ένα πτυχίο κι ένα μεταπτυχιακό στις Πολιτικές Επιστήμες, η Ελλάδα της κρίσης δεν είχε χώρο για εκείνη. Μετά από 11 συνεχόμενους μήνες ανεργίας, διάστημα κατά το οποίο αναζητούσε εργασία και σε κλάδους εντελώς διαφορετικούς από το αντικείμενο σπουδών της, ξεκίνησε να στέλνει αιτήσεις στο εξωτερικό. Στο τέλος έγινε δεκτή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανάμεσα σε εκατοντάδες χιλιάδες υποψήφιους, και μετακόμισε στις Βρυξέλλες όπου παράλληλα έκανε Διαστημικές Σπουδές.

«Η φυγή επιστημόνων στο εξωτερικό πρέπει να αντιμετωπιστεί με μια ενιαία σταθερή πολιτική ριζικά και όχι επιφανειακά. Έχοντας μεταναστεύσει στο εξωτερικό εδώ και λίγα χρόνια, έχω καταφέρει να διαγράψω μια σημαντική επαγγελματική πορεία, η οποία και εμπλουτίζεται συνεχώς λόγω των μοντέρνων υποδομών και ευκαιριών που μου προσφέρει το κράτος που διαμένω», αναφέρει χαρακτηριστικά τονίζοντας πως ένα σημαντικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί από την ελληνική κυβέρνηση είναι τι αγαθά και υπηρεσίες μπορεί να προσφέρει το κράτος ώστε να υπάρχει κίνητρο επιστροφής όλων όσων έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό.

«Μπορεί το ελληνικό κράτος να ανταγωνιστεί επάξια εκείνα άλλων κρατών; Τα προγράμματα επαναπατρισμού αποτελούν μέρος μιας μακροπρόθεσμης κρατικής πολιτικής; Αν ναι, τότε κάποιος μπορεί να αναρωτηθεί τι γίνεται αναφορικά με το επιστημονικό δυναμικό που παρέμεινε στην Ελλάδα. Έχουν ικανοποιηθεί τα αιτήματα του για απορρόφηση στην αγορά εργασίας;», διερωτάται.

Όπως σημειώνει, τέτοιου είδους ερωτήματα πρέπει να απαντηθούν με λογικά επιχειρήματα, τεκμήρια και ζωντανά παραδείγματα προκειμένου κάποιος να πάρει μια τόσο σημαντική απόφαση επιστροφής στη χώρα του. «Η σχέση εμπιστοσύνης κράτους-πολίτη πρέπει να επαναπροσδιοριστεί, αυτή τη φορά πάνω σε ισχυρά κοινωνικοπολιτικά θεμέλια», προσθέτει.

Νίκος Στεργίου, καθηγητής Εμβιομηχανικής και ερευνητής στο πανεπιστήμιο της Νεμπράσκα (ΗΠΑ): «Γιατί να έρθω όταν τον μισό μισθό θα τον πάρει το κράτος»

Μεγαλωμένος με αρκετές στερήσεις στη Θεσσαλονίκη, πάλεψε σκληρά για ένα καλύτερο και αξιοπρεπές μέλλον και σήμερα διαγράφει μια σπουδαία ακαδημαϊκή καριέρα στη Νεμπράσκα των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου μέσα από τις έρευνές του δίνει ελπίδα σε ανθρώπους με κινητικά προβλήματα και παιδιά με εγκεφαλική παράλυση. Μιλώντας στην «κυριακάτικη δημοκρατία» εξηγεί πως η πρωτοβουλία του κ. Βρούτση αποτελεί σίγουρα ένα πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αυτού φαινομένου τονίζοντας ωστόσο πως δεν αρκεί από μόνη της για να πείσει κάποιον να επιστρέψει στην πατρίδα του. «Για να γυρίσουν οι νέοι άνθρωποι δεν αρκεί ο μισθός των 3.000 ευρώ για ένα ή δύο χρόνια αλλά πρέπει να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις εκείνες που θα παρακινήσουν τους Έλληνες της διασποράς να σκεφτούν σοβαρά το ενδεχόμενο της επιστροφής. Η φορολογία για παράδειγμα και η γραφειοκρατία είναι δύο μεγάλες πληγές. Γιατί να έρθω να εργαστώ στην Ελλάδα όταν ξέρω ότι τον μισό μισθό θα μου τον πάρει πίσω το κράτος μέσω των φόρων;», διερωτάται και προσθέτει: 

«Όποιος έχει ζήσει στο εξωτερικό, έχει δει πώς λειτουργεί ένα σύγχρονο κράτος που σέβεται φορολογικά τον πολίτη. Επιπλέον δεν χρειάζονται δέκα χαρτιά για τη διευθέτηση ενός ζητήματος σε δημόσια υπηρεσία αλλά ένα. Αν δεν καλυτερεύει η καθημερινότητα στην Ελλάδα δύσκολα θα γυρίσει κανείς πίσω», τονίζει.

Γιώργος Φωτιάδης, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο πανεπιστήμιο του Λουξεμβούργου: «Γιατί να έρθω όταν τον μισό μισθό θα τον πάρει το κράτος

«Δε με ενδιαφέρει να επιστρέψω στην Ελλάδα. Θεωρώ πως όσοι έχουν μια καλή θέση σε άλλη χώρα δε θα ασχοληθούν με την συγκεκριμένη πρόταση του υπουργού Εργασίας. Ίσως ανταποκριθούν κάποιοι νέοι που μόλις τελείωσαν τις σπουδές τους», σχολιάζει ο 36χρονος Γιώργος που εργάζεται στο διεπιστημονικό κέντρο ασφαλείας, αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης (SnT).

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδας είναι σύμφωνα με τον ίδιο η έλλειψη ανταγωνισμού, γεγονός που αυτομάτως μειώνει τη δυναμική της κυβερνητικής εξαγγελίας για τον επαναπατρισμό των νέων. «Τι γίνεται μετά τη λήξη του προγράμματος; Δε θέλω να φανώ απαισιόδοξος, ίσως είναι η αρχή για κάτι καλύτερο. Μένει να το δούμε», καταλήγει.

Δημοσιεύθηκε στην «κυριακάτικη δημοκρατία» στις 05-01-20

Η ατρόμητη «Μπουμπουλίνα» της Κινάρου

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

«Φοβάμαι πως αν κλείσω τα μάτια μου το νησί θα το πάρουν οι Τούρκοι. Ο Ερντογάν άλλωστε κατά το παρελθόν είχε δηλώσει πως η Κίναρος προορίζεται για χώρο λατρείας». Με τα παραπάνω λόγια η 74χρονη κυρα-Ρηνιώ, η μοναδική κάτοικος στη βραχονησίδα Κίναρο που παλεύει καθημερινά για την επιβίωσή της αλλά και για τη διατήρηση της ελληνικότητας της περιοχής, χτυπά μέσω της «δημοκρατίας» το καμπανάκι του κινδύνου για την πραγματική επιδίωξη της αδηφάγας τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, που δεν είναι άλλη από την καταπάτηση της εθνικής μας κυριαρχίας μέσω διεύρυνσης της επιρροής του Ερντογάν στο Αιγαίο.

Η γειτονική χώρα άλλωστε εποφθαλμιά τις εσχατιές της χώρας ήδη από το 2013, όταν στο τουρκικό Κοινοβούλιο ο βουλευτής Γιουσούφ Χαλάτσογλου αναφέρθηκε σε 16 νησιά και βραχονησίδες -ανάμεσά τους και η Κίναρος- κάνοντας λόγο για «παράνομη κατάληψή τους από την Ελλάδα».

«Δεν έχω νιώσει ποτέ απειλή. Παρά το γεγονός πως ζω σε ένα μέρος πάνω από το οποίο τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη κάνουν συχνά πτήσεις, δεν τρομάζω. Μόνο αν πεθάνω δεν ξέρω τι θα γίνει» αναφέρει χαρακτηριστικά η κυρία Κατσοτούρχη.

Ζώντας αποκομμένη από τον σύγχρονο πολιτισμό τα τελευταία 19 χρόνια, αρνείται πεισματικά να εγκαταλείψει τον απόκρημνο τόπο όπου μεγάλωσε. Μένει σε ένα πολύ μικρό δωμάτιο που παλιότερα λειτουργούσε ως καφενείο για τους διερχόμενους ψαράδες ο πατέρας της, ξυπνά κάθε πρωί στις τέσσερις και με το πρώτο φως της ημέρας ανεβαίνει στο μικρό εκκλησάκι του Αϊ-Γιώργη του «θαυματουργού», όπως τον αποκαλεί, και υψώνει την ελληνική σημαία.

Στο μικρό δωματιάκι στο οποίο μένει η κυρά – Ρηνιώ έχει ζωγραφίσει την ελληνική σημαία

Τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας φροντίζει με αφοσίωση τα ζώα της αλλά και το μνημείο που στήθηκε στο νησί για τους τρεις ήρωες του Πολεμικού Ναυτικού που έπεσαν κατά την εκτέλεση του καθήκοντος προς την πατρίδα.

Όπως λέει, το πρωινό της 11ης Φεβρουαρίου 2016 ήταν το χειρότερο της ζωής της, όχι μόνο επειδή ήρθε αντιμέτωπη με τα άψυχα κορμιά των τριών αξιωματικών αλλά και λόγω των τραγικών ωρών που ακολούθησαν, όταν οι γονείς των νεκρών έφτασαν στο νησί.

«Μου αρέσει η μοναξιά, αλλά με ξέχασε η Ελλάδα»

«Μου αρέσει η μοναξιά, τη συνήθισα» απαντά η ερημίτισσα του Αιγαίου σε ερώτηση για το πώς είναι να ζει κανείς στη μέση τού πουθενά μη έχοντας κανέναν για συντροφιά και μάλιστα σε μια κρίσιμη ηλικία. Οι μοναδικές ίσως φορές που νιώθει φόβο είναι οι μέρες της κακοκαιρίας κατά τη διάρκεια του χειμώνα. «Οταν ο καιρός χαλάει, δεν έχω ρεύμα. Κι εδώ τα χέρια μου είναι δεμένα χωρίς ρεύμα. Ούτε ψυγείο, ούτε κουζίνα θα έχω. Εξαρτώμαι από αυτό» συμπληρώνει.

Οι ανάγκες της καλύπτονται μία φορά την εβδομάδα από ένα επιδοτούμενο καΐκι από την Αμοργό, ωστόσο όταν η θάλασσα είναι φουρτουνιασμένη μπορεί να περάσουν μέχρι και 20 μέρες. «Βάζω ψωμί στην κατάψυξη κι έτσι δεν μένω ποτέ χωρίς φαγητό» λέει, επισημαίνοντας πως το ελληνικό κράτος την έχει ξεχάσει.

«Όταν πριν από τρία χρόνια έπεσε το ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού και πέθαναν τρεις άνθρωποι, ήρθαν στην Κίναρο κάποιοι πολιτικοί, οι οποίοι μου έλεγαν πόσο καλά κάνω και μένω εδώ διότι διαφορετικά το σημείο θα ήταν γκρίζα ζώνη. Έκτοτε δεν ξαναρώτησε κανείς αν ζω ή πέθανα, πώς επιβιώνω ή τι προβλήματα καλούμαι να αντιμετωπίσω σε καθημερινή βάση».

Μάλιστα, όταν πριν από περίπου έναν μήνα άκουσε στην τηλεόραση ότι ενδέχεται να μεταφερθούν πρόσφυγες και μετανάστες στα «ξερονήσια του Αιγαίου», ταράχτηκε. Οχι τόσο διότι δεν θέλει τους ανθρώπους αυτούς αλλά κυρίως εξαιτίας του γεγονότος ότι στην περιοχή δεν υπάρχει απολύτως τίποτα γι’ αυτούς.

«Δεν έχουμε δομές εδώ, ακόμη και το νερό το παίρνω από μια στέρνα. Δεν έχω τίποτα μαζί τους, άλλωστε κι εγώ στα 23 μου πήγα στην Αυστραλία ως μετανάστρια και τώρα είναι ο ένας μου γιος εκεί» λέει και καταλήγει: «Το δωματιάκι που μένω είναι ετοιμόρροπο. Ας ασχοληθούν πρώτα μαζί μου οι πολιτικοί και μετά ας λύσουν το Μεταναστευτικό».

*Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα »δημοκρατία» στις 10/11/19

Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης: «Το να είσαι άριστος στην Ελλάδα είναι μια δραματική εμπειρία»

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

Το όνομά του είναι συνώνυμο της επιστημονικής αυθεντίας και είναι ο γιατρός με τις περισσότερες αναφορές στο έργο του παγκοσμίως. Το 2010 χαρακτηρίστηκε ως ο «πιο τολμηρός επιστήμονας κι ένας από τους σύγχρονους διανοητές με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο» ενώ λίγα χρόνια αργότερα αναγορεύτηκε «εταίρος Αϊνστάιν» στο Ινστιτούτο Υγείας του Βερολίνου.

Ο ίδιος θεωρεί υπερβολικούς τους χαρακτηρισμούς που κατά καιρούς του αποδίδονται και δηλώνει απλά υπηρέτης της αλήθειας, την οποία αναζητά διαρκώς μέσα από τις έρευνές του. Ο λόγος για τον Ιωάννη Π.Α. Ιωαννίδη, καθηγητή Παθολογίας, Έρευνας και Πολιτικής Υγείας, Επιστημών Δεδομένων, και Στατιστικής στο πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, που αν και ζει στην Καλιφόρνια, συναισθηματικά βρίσκεται, όπως λέει, «365 μέρες το χρόνο στην Ελλάδα, 366 τις δίσεκτες χρονιές».

Μια από τις πρωτοπορίες του πολυβραβευμένου επιστήμονα είναι η ίδρυση του εργαστηρίου »METRICS» στο Στάνφορντ που ασχολείται με την έρευνα επάνω στην έρευνα, μελετά δηλαδή και αναζητά τρόπους βελτίωσης στις μεθόδους που γίνονται οι επιστημονικές μελέτες.

Μάλιστα,πριν από λίγα χρόνια ο ομογενής ακαδημαϊκός προκάλεσε τριγμούς στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα όταν δημοσίευσε μια εργασία με τίτλο «Γιατί τα ευρήματα, των περισσότερων δημοσιευμένων επιστημονικών ερευνών είναι αναληθή». Το άρθρο του διακεκριμένου Έλληνα είναι το πλέον πολυδιαβασμένο στην ιστορία της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Επιστήμης με σχεδόν τρία εκατομμύρια αναγνώσεις.

Επιστήμη και γνώση

«H επιστήμη και η γνώση είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να συμβεί στον Ηomo sapiens. Πρέπει να στηριζόμαστε στην επιστήμη για να παίρνουμε αποφάσεις, να βελτιώσουμε αλλά και να παρατείνουμε τη διάρκεια της ζωής μας. Άρα το να βελτιώσουμε την αξιοπιστία της έρευνας είναι μια προτεραιότητα για την ίδια την επιστήμη», δηλώνει ο ίδιος στη «Δημοκρατία».

Σήμερα, η γιγάντωση της ποσότητας των επιστημονικών πληροφοριών οδηγεί μοιραία σε έλλειψη αξιοπιστίας ενώ η ευρύτατη διείσδυση μεροληπτικών χρηματοδοτούμενων ερευνών στον κοινωνικό ιστό έχει, σε πολλές περιπτώσεις, καταστροφικά αποτελέσματα. «Πάρτε για παράδειγμα τις μελέτες που χρηματοδοτούνται από καπνοβιομηχανίες. Πρόκειται για μελέτες προπαγάνδας, οι οποίες είναι εντελώς αναξιόπιστες και προσπαθούν να κοροϊδεύσουν τους καταναλωτές ότι τα «νέα» προϊόντα τους δεν είναι και τόσο επιβλαβή την ώρα που το κάπνισμα σκοτώνει δέκα εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως». Μάλιστα, για να γίνει ευρέως αντιληπτό το μέγεθος των επιπτώσεων που μπορεί να έχει μια έρευνα με αναξιόπιστα στοιχεία, αναφέρθηκε στο περίφημο αντιεμβολιαστικό κίνημα, το οποίο «γεννήθηκε» όταν το περιοδικό «Lancet» δημοσίευσε έρευνα που έθετε εν αμφιβόλω την ασφάλεια του εμβολίου MMR εναντίον της ιλαράς, της ερυθράς και της παρωτίτιδας (μαγουλάδες).

Τελικά το περιοδικό απέσυρε την έρευνα ως λανθασμένη, όμως το κακό είχε ήδη γίνει. Πολλοί γονείς επέλεξαν να μην εμβολιάσουν τα παιδιά τους με αποτέλεσμα η ξεχασμένη μέχρι πρότινος ιλαρά να κάνει την εμφάνισή της παίρνοντας μάλιστα σε πολλές χώρες διαστάσεις επιδημίας. «Δόθηκε αυτός ο αρχικός σπινθήρας που διάφορες κοινωνικές ομάδες τον μετέτρεψαν σε θεωρίες συνωμοσίας διαδίδοντας ότι το εμβόλιο προκαλεί αυτισμό ή ότι τα παιδιά γίνονται πειραματόζωα προκειμένου απλά οι φαρμακοβιομηχανίες να παίρνουν λεφτά. Τέτοιες αντιλήψεις δημιουργούν ένα πισωγύρισμα στο Μεσαίωνα», λέει ξεκαθαρίζοντας πως το συγκεκριμένο εμβόλιο είναι ασφαλέστατο και θα πρέπει να χρησιμοποιείται ευρύτατα και καθολικά για τον εμβολιασμό των παιδιών.

«Τα μυαλά στην πατρίδα εγκλωβίζονται σε μικρότητες και και μετριότητες»

Γεννημένος στη Νέα Υόρκη, μεγάλωσε και σπούδασε στην Αθήνα, στο τμήμα Ιατρικής του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, από το οποίο αποφοίτησε πρώτος με άριστα. Στη συνέχεια επέστρεψε στην Αμερική, όπου θήτευσε σε κορυφαία πανεπιστήμια όπως το Χάρβαρντ και το 1999 εγκαταστάθηκε για δέκα χρόνια στα Γιάννενα, αναλαμβάνοντας διευθυντής του εργαστηρίου Υγιεινής και Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

Ο δρ. Ιωαννίδης σε ηλικία 20 ετών

Κατά την δεκαετή παραμονή του στη χώρα μας, ήρθε αντιμέτωπος με το σαθρό σύστημα της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, στο οποίο ωστόσο εντόπισε και νησίδες αριστείας. «Η συνολική μου αίσθηση είναι ότι αν στην Ελλάδα έχεις όρεξη για δουλειά και αν προσπαθήσεις, θα συγκεντρώσεις αξιόλογους ανθρώπους τριγύρω σου, θα φτιάξεις έναν πυρήνα που έχει βλέψεις αριστείας». Όμως, όπως λέει, το συνολικό περιβάλλον θα είναι εχθρικό και σκοπός δεν θα είναι η βοήθεια εκείνου που θέλει και προσπαθεί να εξελιχθεί αλλά η εξόντωσή του.

«Το να είσαι άριστος στην Ελλάδα είναι μια δραματική εμπειρία», σημειώνει. Εκείνο που τον θλίβει ιδιαίτερα είναι η πνευματική γεροντοκρατία, ειδικότερα όταν αυτή εκδηλώνεται από νέους ανθρώπους. «Τα μυαλά στην Ελλάδα κλείνουν αντί να ανοίγουν και κατά κάποιον τρόπο εγκλωβίζονται μέσα σε μικρότητες, μετριότητες και καταστάσεις που δεν έχουν καμιά σχέση με την επιστήμη, το πανεπιστήμιο και την έρευνα. Απλώς εκπροσωπούν φθαρμένους θεσμούς, κομματικούς, παραθρησκευτικούς, ποδοσφαιρικούς, παραπληροφορικούς. Είναι άσχημο να βλέπεις ανθρώπους να έχουν γεράσει πριν καν ξεκινήσουν», λέει.

Τα πανεπιστήμια

Ο δρ. Ιωαννίδης που πέρυσι εκλέχθηκε τακτικό μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Ιατρικής των ΗΠΑ, δεν είναι καθόλου ικανοποιημένος με τη θέση που καταλαμβάνουν τα ελληνικά πανεπιστήμια στην κλίμακα αξιολόγησης των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων διεθνώς.

«Ενώ η Ελλάδα θα μπορούσε να είναι στη λίστα με τα 30 κορυφαία πανεπιστήμια στον κόσμο, βρίσκεται σε θέσεις ιδιαίτερα χαμηλές», τονίζει και προσθέτει: «Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι υπάρχουν πάρα πολλά πανεπιστήμια στον κόσμο, οπότε οι θέσεις 200 ή 500 δεν είναι και τόσο κακές. Όμως με ενοχλεί η αντίληψη της ελάσσονος προσπάθειας και του συμβιβασμού», επισημαίνει διευκρινίζοντας ωστόσο πως στις αίθουσες των ελληνικών ΑΕΙ υπάρχουν καθηγητές που είναι πρώτοι στον κόσμο σε αυτό που κάνουν αλλά και άλλοι που είναι τελευταίοι.

«Το άσχημο είναι ότι οι δεύτεροι εκμεταλλεύονται οποιονδήποτε θετικό έπαινο και τον παίρνουν επάνω τους ενώ οι καλύτεροι είναι αυτοί που θάβονται περισσότερο. Το να βλέπεις τους τενεκέδες να χαρακτηρίζονται και να αυτοχαρακτηρίζονται μεταξύ τους ως άριστοι, είναι κάτι που δεν μπορείς να αντέξεις εύκολα».

«Η χώρα είναι σε κατάσταση γενικευμένης διαφθοράς και ανακυκλούμενης σήψης»

«Άρα κάνουν καλά τα κορυφαία μυαλά της χώρας μας που επιλέγουν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα και να προσφέρουν την τεχνογνωσία τους σε μια άλλη χώρα;», τον ρωτώ. «Δεν μπορώ να πω σε όλους τους νέους της Ελλάδας να σηκωθούν να φύγουν επειδή η χώρα βρίσκεται σε μια κατάσταση γενικευμένης διαφθοράς και ανακυκλούμενης σήψης. Όποιος μπορεί να μείνει και να προσφέρει, για εμένα είναι ήρωας», απαντά.

Από την άλλη, δεν μπορεί και να κατηγορήσει κάποιον που πιστεύει ότι υπάρχουν προοπτικές εξέλιξης σε κάποια άλλη χώρα «Ο κόσμος μας πλέον δεν έχει σύνορα. Η σκέψη και η επιστήμη είναι παγκόσμιες», εξηγεί υπογραμμίζοντας πως ακόμη κι εκείνοι που επιλέξουν να μείνουν στην Ελλάδα, είναι σχεδόν απίθανο να μπορέσουν να εξελιχθούν στον τομέα τους εάν δεν έχουν κάποιες συνεργασίες ή επικοινωνία με συναδέλφους ή φορείς από το χώρο της επιστήμης, της έρευνας και της γνώσης σε παγκόσμιο επίπεδο.

«Γνωρίζω αρκετές επιστημονικές ομάδες στην Ελλάδα που απομονώνονται, γράφουν και δημοσιεύουν εκ κενώ αγνοώντας ότι υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος πέρα από αυτούς. Πιθανότατα η μόνη λύση για να διορθωθούν αυτά τα στραβά που περιγράφουμε στην Ελλάδα, είναι το άνοιγμα των νοητικών συνόρων».

Στα πολλά βιβλία που έχει γράψει ως τώρα ο πολυβραβευμένος ερευνητής, αναφέρει ονόματα σπουδαίων Ελλήνων της διασποράς που διαγράφουν λαμπρή πορεία στον τομέα τους εκτός συνόρων και τους οποίους, δυστυχώς, η χώρα μας δεν αξιοποιεί ούτε στον ελάχιστο βαθμό.

«Πρόκειται για μια επίσημη επιλογή, μη καταγεγραμμένη σε κάποιο νομοσχέδιο ή πρόγραμμα κόμματος», λέει ο κ. Ιωαννίδης και συνεχίζει: «υπάρχουν κορυφαίοι Έλληνες εκτός συνόρων που αντί η χώρα τους να χρησιμοποιεί, έστω και στοιχειωδώς, την τεχνογνωσία τους και την καλύτερη ενδεχομένως αντίληψη που μπορεί να έχουν για κάποια πράγματα, κατά κάποιον τρόπο τους απωθεί και τους εξορίζει».

Το φαινόμενο αυτό το αποδίδει στην ανεπάρκεια των προσώπων που κινούνται στο δημόσιο χώρο και που εξουσιάζουν την Ελλάδα. «Εφόσον πρόκειται για άτομα πολύ χαμηλού βεληνεκούς, με τεράστιες ανασφάλειες και έλλειψη στοιχειωδών αρετών και ικανοτήτων, η πιθανότητα ότι οι ανοησίες τους μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με πληροφορία, γνώση και επιστήμη νομίζω ότι τους δημιουργεί πανικό, όχι απλώς απέχθεια. Και έτσι διαιωνίζεται η μετριότητά τους», υπογραμμίζει προσθέτοντας ότι η Ελλάδα δίνει μόλις το 1,0 του ΑΕΠ για έρευνα και ανάπτυξη, όσο περίπου και το Μεξικό κι η Τουρκία.

«Η ζωή δεν κρατά αιώνες, αυτή είναι η αρχή μου»

Ο δρ. Ιωαννίδης ξεφεύγει από το αρχετυπικό μοντέλο του επιστήμονα καθώς εκτός από τον κλάδο του, ασχολείται παράλληλα με τη λογοτεχνία – έχει δημοσιεύσει επτά βιβλία – και λατρεύει την ποίηση. Όπως λέει, όλη του η ζωή είναι ένας ελεύθερος χρόνος κι αυτό διότι έχει επιλέξει να καταπιαστεί με πράγματα που του αρέσουν, όπως είναι η επιστήμη του και η συγγραφή βιβλίων. «Δεν θέλω να κάνω κάτι που δεν μου αρέσει, η ζωή δεν κρατά αιώνες. Πρέπει να χαιρόμαστε το καθετί και να προσπαθούμε να κάνουμε το καθετί – είτε είναι επιστήμη, είτε λογοτεχνία, είτε οτιδήποτε άλλο – όσο μπορούμε καλύτερα. Αυτή είναι η αρχή μου».

Αν και το πρόγραμμά του είναι αρκετά βεβαρημένο, ο ομογενής ερευνητής φροντίζει να ξεκλέβει καθημερινά λίγο χρόνο προκειμένου να ενημερώνεται για τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις στην Ελλάδα.

Ως λογικά σκεπτόμενος άνθρωπος, δεν μπορεί να είναι αισιόδοξος με τον τρόπο που εξελίσσονται τα πράγματα στη χώρα, ωστόσο επικαλούμενος την τυχαιότητα της ζωής, αναγνωρίζει πως πάντα θα υπάρχουν ευκαιρίες για τους τολμηρούς. «Μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον με 100% ακρίβεια; Καμιά επιστημονική μέθοδος δεν μπορεί να μας πει κάτι τέτοιο. Υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι από χάος, τύχη και συγκυρίες που δημιουργούν συνεχώς νέες ευκαιρίες για κάποιον που είναι προετοιμασμένος να τις αρπάξει. Σε κάθε περίπτωση θέλω να διατηρώ για το μέλλον της Ελλάδας μια αισιοδοξία που δυστυχώς η λογική δεν μου αφήνει πολλά περιθώρια να κρατάω», καταλήγει.

*Δημοσιεύθηκε στην κυριακάτικη δημοκρατία στις 23 – 06-19»