«Σχολείο» για γονείς παιδιών με διατροφικές διαταραχές

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

Σ’ένα μικρό γραφείο της οδού Σανταρόζα στο κέντρο της Αθήνας πραγματοποιούνται δύο φορές το μήνα συναντήσεις της ομάδας «Επιστρέφω», η οποία αποτελείται από γονείς παιδιών με διατροφικές διαταραχές. Άνθρωποι όλων των κοινωνικών στρωμάτων, από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, κάθε 15 ημέρες μοιράζονται το γολγοθά που περνούν βλέποντας τα παιδιά τους να έρχονται αντιμέτωπα με τη μάστιγα της εποχής. Μαζί τους κάθε φορά βρίσκεται κι ένας επιστήμονας, ψυχολόγος, ψυχίατρος ή διατροφολόγος του Αιγινήτειου νοσοκομείου, του μοναδικού στην Ελλάδα που διαθέτει προσωπικό με ειδίκευση στη διαταραχή πρόσληψης τροφής.

«Ο αριθμός των γονέων με παιδιά που πάσχουν από ψυχογενή ανορεξία ή βουλιμία αυξάνεται όσο περνά ο καιρός. Έρχονται σε εμάς ακόμη και αυθημερόν από την επαρχία διότι δεν υπάρχει καμιά δομή με εξειδικευμένο προσωπικό στις διατροφικές διαταραχές στη χώρα μας κι αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα», μου λέει η πρόεδρος του συλλόγου Έφη Γλύνη. Το ίδιο παράπονο εξέφρασε και η 55χρονη κ. Στέλλα που τον τελευταίο χρόνο δεν έχει χάσει καμιά συνάντηση. Μόλις διαπίστωσε ότι η 30χρονη κόρης της πάσχει από βουλιμία, ζήτησε βοήθεια από γιατρούς που με τη σειρά τους την παρέπεμψαν στον σύλλογο «Επιστρέφω». «Έβλεπα το παιδί μου να καταστρέφεται. Έτρωγε απίστευτες ποσότητες φαγητού, ωστόσο διατηρούσε βάρος 48 κιλών. Όταν διαπίστωσα ότι προκαλούσε στον εαυτό της εμετό κάθε φορά, πανικοβλήθηκα», αναφέρει τονίζοντας πως οι συναντήσεις της με άλλους γονείς που αντιμετωπίζουν παρόμοιο πρόβλημα με τα παιδιά τους, την έχουν βοηθήσει πολύ. «Με βοήθησαν πάρα πολύ οι συναντήσεις. Γίνεται ένα είδος ψυχοθεραπείας σε εμάς τους γονείς ώστε να μπορέσουμε να καταλάβουμε πώς λειτουργεί η ψυχοσύνθεση των παιδιών μας. Η αλλαγή ξεκίνησε πρώτα από εμένα, έμαθα δηλαδή πως να προσεγγίζω σωστά το παιδί μου και μετά είδα τα πρώτα σημάδια βελτίωσης και επάνω του», σημειώνει. Εκείνο που έχει ιδιαίτερη σημασία κατά την ίδια είναι η ενημέρωση του κόσμου προκειμένου το στενό περιβάλλον του πάσχοντα να αντιληφθεί έγκαιρα τα συμπτώματα. «Πρέπει να γίνει γνωστό πως πρόκειται για νόσο κι όχι για μια μόδα ή κακή συνήθεια που έχουν τα παιδιά. Η κόρη μου έχει εμμονή να τρώει μόνο σε μικρό πιάτο, τεμαχίζει σε πολύ μικρά κομμάτια τις τροφές και πάντα υπάρχει κρυμμένο φαγητό στο δωμάτιό της». Εκείνο που της έκανε ιδιαίτερη εντύπωση είναι το γεγονός πως τόσο η ίδια όσο και ο σύζυγός της μεγάλωσαν τα δυο τους παιδιά χωρίς να δίνουν καθόλου σημασία στην εμφάνιση. Μάλιστα, όπως λέει, η κόρη της είχε πάντα ένα καλλίγραμμο σώμα χωρίς να κοπιάζει ιδιαίτερα στο γυμναστήριο ή να ακολουθεί εξαντλητικές δίαιτες. «Πιθανότατα θέλει να καλύψει κάποια κενά συναισθηματικά, το σύμπτωμα είναι η βουλιμία αλλά από κάτω υποβόσκει κάτι άλλο».

Πλέον η κόρη της συνεχίζει να τρώει με τους ίδιους ρυθμούς αποβάλλοντας αμέσως την τροφή μετά την ολοκλήρωση του γεύματος, ωστόσο, όπως εξηγεί η μητέρα της, έκανε το πρώτο βήμα διότι δέχθηκε να τη δει γιατρός και να κάνει εξετάσεις προκειμένου να δει σε τι κατάσταση βρίσκεται η υγεία της. «Σταμάτησα να την παρακολουθώ, ξέρω ότι το συνεχίζει αλλά τη βλέπω σε πολύ καλύτερη ψυχολογική κατάσταση. Ξέρει ότι είμαι στην ομάδα. Την έχει βοηθήσει πολύ το ότι την έχουμε ανακαλύψει διότι αισθάνεται ότι δεν είναι μόνη της. Έχει δεχθεί να πάει σε γιατρό, να κάνει εξετάσεις και να παρακολουθείται από έναν παθολόγο. Έχει γενικά μια βελτίωση στη ζωή της».

 

«Ο τζόγος με οδήγησε στα πρόθυρα της αυτοκτονίας»

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

«O τζόγος σε ντύνει με ενα συγκεκριμένο ρουχο, το οποίο κολλάει επάνω σου και για να το βγάλεις πρέπει να γδάρεις το δέρμα σου, να βγάλεις καινούριο». Με τα παραπάνω λόγια  o 40χρονος Παναγιώτης μου περιγράφει τον γολγοθά της εξάρτησης που έζησε από τα τυχερά παιχνίδια . Τα οικονομικά και επαγγελματικά προβλήματα που βίωνε σε συνδυασμό με το οικογενειακό του υπόβαθρο, τον οδήγησαν σταδιακά στη μέθη του τζόγου. Το αποτέλεσμα ήταν να χάσει μέσα σε δύο χρόνια το ποσό των 10.000 ευρώ και να φτάσει στο έσχατο – όπως το χαρακτηρίζει – σημείο, να βάλει ενέχυρο τη βέρα του και τα βαφτιστικά κοσμήματα των παιδιών του.

«Ήμουν πέντε μήνες απλήρωτος στη δουλειά μου, τα έξοδα έτρεχαν ενώ παράλληλα αντιμετώπιζα και κάποια οικογενειακά προβλήματα. Μια μέρα λοιπόν, χωρίς να υπάρχει ιδιαίτερος λόγος, έπαιξα. Όσο περνούσε ο καιρός, το έκανα όλο και συχνότερα προκειμένου να κερδίζω χρήματα αλλά και να ξεφεύγω από την άσχημη καθημερινότητά μου. Όμως από κάποιο σημείο η κατάσταση ξέφυγε. Η αδρεναλίνη που μου προσέφερε το παιχνίδι δε μπορούσε να συγκριθεί με τίποτα άλλο. Δε μπορούσα να ζήσω χωρίς αυτό και έκανα ανήθικα πράγματα, κορόιδεψα πολλούς ανθρώπους για να ικανοποιήσω την ανάγκη μου αυτή», αναφέρει ο ίδιος περιγράφοντας το πώς έπεσε στην παγίδα των τυχερών παιχνιδιών. Τα ψέματα προς τη σύζυγό του διαδέχονταν το ένα το άλλο ενώ έβλεπε τα παιδιά του να μεγαλώνουν χωρίς ουσιαστικά να βρίσκεται δίπλα τους. Όπως διηγείται, επί δύο χρόνια αρνιόταν να πάει κάποια βόλτα με τη σύζυγό του, έβρισκε συνέχεια δικαιολογίες για να μην το κάνει και αντ’αυτού προτιμούσε να μένει μόνος στο σπίτι. «Ήμουν μονίμως με το κινητό στο χέρι προκειμένου να μάθω αν κέρδισα αναζητώντας παράλληλα κάποια διαφορετική στρατηγική, η οποία θα μου αποφέρει χρήματα και θα νιώσω ευχαρίστηση», σημειώνει. ‘Οσο περνούσε ο καιρός η κατάστασή του επιδεινωνόταν ώσπου αναγκάστηκε να εκμυστηρευτεί στη σύζυγό του όλα όσα βίωνε τα τελευταία χρόνια. «Πήρε τα παιδιά και έφυγε από το σπίτι. Η στιγμή που άνοιξε την πόρτα και με εγκατέλειψε, μου προκάλεσε για  πρώτη φορά στη ζωή μου την επιθυμία να αυτοκτονήσω. Ήθελα να βγω στο μπαλκόνι και να βουτήξω στο κενό». Πλέον, ο Παναγιώτης είναι 503 ημέρες «καθαρός» από το τζόγο κι αυτό χάρη στο πρόγραμμα απεξάρτησης που παρακολουθεί τους τελευταίους 20 μήνες στο ΚΕΘΕΑ -ΑΛΦΑ. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ατομική ψυχοθεραπεία αλλά και ομαδικές συναντήσεις, στις οποίες δεκάδες πάσχοντες συναντιούνται και ανταλλάζουν απόψεις για τα βιώματά τους. Επιπλέον, οι συγγενείς ή οι στενοί φίλοι του πάσχοντος έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν ειδικά σεμινάρια προκειμένου να καταφέρουν να αντιμετωπίσουν με σωστό τρόπο το άτομο του περιβάλλοντός τους που κάνει παθολογική χρήση.

Τι είναι όμως αυτό που κάνει τα τυχερά παιχνίδια εθιστικά; Η ψυχολόγος και υπεύθυνη του προγράμματος του ΚΕΘΕΑ – ΑΛΦΑ Ελένη Βοτίκα ξεκαθαρίζει πως πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που δεν μπορεί να αποδοθεί σε μια συγκεκριμένη αιτία. «Παίζει ρόλο το ίδιο το άτομο, η ψυχοσύνθεσή του, η ιστορία που κουβαλά, η οικογένειά του αλλά και η κατάσταση της κοινωνίας. Είναι δηλαδή πολλά κομμάτια μαζί που έρχονται και συνδέονται σε κάθε άνθρωπο και τον οδηγούν στην εξάρτηση». Σύμφωνα με την ίδια, τα συμπτώματα εκείνου που παίζει παθολογικά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τη νευρικότητα, τα συνεχή ψέματα προκειμένου να δικαιολογηθούν τα χρηματικά ποσά που χάνονται από το κοινό οικογενειακό ταμείο ή εκείνο της δουλειάς καθώς και το δανεισμό από πρόσωπα του ευρύτερου περιβάλλοντος. Αυτή τη στιγμή το πρόγραμμα του ΚΕΘΕΑ – ΑΛΦΑ παρακολουθούν περίπου 90 άνθρωποι όλων των κοινωνικών στρωμάτων και μορφωτικών επιπέδων. «Δεν κάνει διακρίσεις, μπορεί να συμβεί στον καθένα μας», διευκρινίζει η ψυχολόγος.

Το πρόγραμμα της απεξάρτησης διαρκεί δύο χρόνια και το πιο δύσκολο στάδιο είναι, σύμφωνα με την ίδια, η ψυχική απεξάρτηση, το να μπορέσει δηλαδή ο άνθρωπος να κατανοήσει τους λόγους που τον οδήγησαν στο να εξαρτηθεί από το τζόγο. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Παναγιώτη που πλέον ζει ξανά μαζί με την οικογένειά του αφού πρώτα, όπως λέει, κατόρθωσε να βρει τον εαυτό του. «Η απεξάρτηση δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Έμαθα όμως να βλέπω τα πάντα με διαφορετική οπτική και να έχω εγώ τον έλεγχο του εαυτού μου. Προβλήματα πάντα θα υπάρχουν στη ζωή αλλά  με το τζόγο δεν πρόκειται να λυθούν», εξηγεί.

Οικονομική κρίση

Η μακρόχρονη οικονομική κρίση και οι πληγές της εθνικής καταστροφής, κάνουν αρκετούς ανθρώπους να εναποθέτουν τις ελπίδες τους στα τυχερά παιχνίδια , κατά την κ. Βοτίκα: «Όταν υπάρχει ανεργία και ανατροπές στις ζωές των ανθρώπων, πολλές φορές μπορεί να καταφύγουν σε τυχερά παιχνίδια, χωρίς φυσικά αυτό να σημαίνει πως θα εξαρτηθούν. Εμπειρικά, πάντως, σας λέω ότι όσο περνά ο καιρός, οι εξαρτημένοι αυξάνονται και τα τηλεφωνήματα που δεχόμαστε για βοήθεια πληθαίνουν».

Εικονική ξενάγηση στο «μουσείο» του Α’ Νεκροταφείου Αθηνών

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

Από κάποιους έχει χαρακτηριστεί ως η σημαντικότερη γλυπτοθήκη της Ελλάδας καθώς κοσμείται από έργα υψηλής αισθητικής που φιλοτέχνησαν σπουδαίοι εκπρόσωποι του είδους ενώ άλλοι το έχουν ονομάσει «υπαίθριο σχολείο Ιστορίας» διότι εντός του κείτονται οι εμβληματικότερες προσωπικότητες που πέρασαν από τον τόπο τον περασμένο αιώνα. Διασχίζοντας κανείς την είσοδο του Α’ Νεκροταφείου Αθηνών, εκτός από τη γαλήνη που θα αισθανθεί από τα τεράστια υπεραιωνόβια δέντρα, θα νιώσει σίγουρα δέος μπροστά στους μεγαλοπρεπής τάφους του Μιχαήλ Τοσίτσα και του Γεωργίου Αβέρωφ, δύο μόνο από τα απαράμιλλης ομορφιάς έργα που βρίσκονται εκεί.

Ο επιβλητικός τάφος του Μιχαήλ Τοσίτσα

 

Ο τάφος του εθνικού μας ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ

 σπάνια αυτή ομορφιά αλλά και η μεγάλη, γεμάτη ανατροπές, ιστορία που τα συνοδεύει, ώθησε δύο γυναίκες, τη Λίντα Θεοδώρου και τη Φίλια Ξυλά – Παττακού να ξεκινήσουν πριν από τρία χρόνια μια προσπάθεια χαρτογράφησης του Πρώτου Νεκροταφείου στο διαδίκτυο, μέσα από το μπλογκ τους : «Το Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών: Σμιλεύοντας τις Προσωπικότητες» που θα βρείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση: athensfirstcemeteryingreek.blogspot.com. «Τον πρώτο μήνα ερχόμασταν κυριολεκτικά κάθε μέρα προκειμένου να μάθουμε το χώρο, ο οποίος είναι χαοτικός και είναι πολύ εύκολο να χαθείς», μου λένε οι ίδιες ενώ παράλληλα με ξεναγούν στο τμήμα Πολυτελείας του νεκροταφείου. Εμπνευσμένες από το Κοιμητήριο του Περ-Λασαίζ στο Παρίσι, το οποίο βρίσκεται στη λίστα με τα δέκα μέρη που πρέπει να επισκεφθεί ένας τουρίστας στην πόλη του Φωτός, πήραν ανά χείρας τη φωτογραφική τους μηχανή και ένα σημειωματάριο και ξεκίνησαν τη δουλειά. «Είναι κρίμα να μην υπάρχει στον τουριστικό χάρτη της Αθήνας το Πρώτο Νεκροταφείο, πρόκειται για έναν θησαυρό που οι τουρίστες αλλά και οι Αθηναίοι λάτρεις της Ιστορίας θα χαρούν να ανακαλύψουν», αναφέρουν ενώ σταματάμε μπροστά από την περίφημη Κοιμωμένη του Γιαννούλη Χαλεπά. Η ιστορία του όμορφου αυτού αγάλματος είναι λίγο πολύ γνωστή, όχι μόνο λόγω της καλαισθησίας του αλλά και εξαιτίας του μύθου που έχει δημιουργηθεί γύρω του. Σύμφωνα λοιπόν με την πρώτη εκδοχή, η 18χρονη Σοφία Αφεντάκη που ήταν μια από τις πιο όμορφες κοπέλες της Αθήνας στα τέλη του 19ου αιώνα, ήπιε δηλητήριο και αυτοκτόνησε εξαιτίας ενός έρωτα. Το δεύτερο σενάριο κάνει λόγο για φυματίωση, από την οποία προήλθε και ο θάνατος της 18χρονης. Το γλυπτό που δημιούργησε ο Γιαννούλης Χαλεπάς έπειτα από παραγγελία των γονιών της το 1880, κρατά έως σήμερα ζωντανή τη φήμη του Τήνιου καλλιτέχνη.

Το αριστούργημα του Γιαννούλη Χαλεπά στον τάφο της Σοφίας Αφεντάκη

«Το κοιμητήριο αυτό δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από αντίστοιχα του εξωτερικού. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας αναλυτικός χάρτης στην είσοδο, ο οποίος θα εξηγεί σε ποιο σημείο βρίσκεται το καθετί. Απαραίτητοι επίσης είναι και οι ξεναγοί που θα αναλύουν στους επισκέπτες την ιστορία του προσώπου που είναι θαμμένο στο κάθε σημείο». Αυτό ακριβώς κάνουν η Λίντα Θεοδώρου και η Φίλια Παττακού στο μπλογκ τους, το οποίο είναι γραμμένο στα ελληνικά και τα αγγλικά. Το εγχείρημα δεν ήταν καθόλου εύκολο, ειδικότερα για την κ. Παττακού που τα πρωινά εργάζεται σε υπηρεσία του υπουργείου Εσωτερικών. «Όλο αυτό απαιτεί πολλές ώρες μελέτης της ελληνικής Ιστορίας και, φυσικά, συνεχή παρουσία στο νεκροταφείο διότι τα γλυπτά είναι κυριολεκτικά πάρα πολλά», σημειώνει.

Εκτός από τις πολύτιμες γνώσεις που τους έχει χαρίσει η ενασχόληση με την καταγραφή των σπουδαίων προσωπικοτήτων των Γραμμάτων και των Τεχνών που θάφτηκαν εκεί, βίωσαν και κάποιες ιδιαίτερα συγκινητικές στιγμές. Ενδεικτική είναι η περίπτωση ενός κυρίου που στεκόταν προσοχή μπροστά από τον τάφο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. «Παρατηρούσα αυτόν τον άνθρωπο και το δέος με το οποίο στεκόταν μπροστά από το σημείο που κείτεται ο Γέρος του Μοριά και προσπαθούσα να διαβάσω τη σκέψη του. Σίγουρα εκείνη την ώρα περνούσε από το μυαλό του ολόκληρη η ιστορία της Επανάστασης του 1821», περιγράφει βουρκωμένη η κ. Παττακού.

Ο τάφος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη

Ανταπόκριση

Το μπλογκ τους που ξεκίνησε με πολύ μεράκι το 2016, σήμερα, τρία σχεδόν χρόνια μετά, δέχεται επισκέψεις και σχόλια από κάθε γωνιά του κόσμου, γεγονός που μαρτυρά το μέγεθος της σημασίας και της ομορφιάς που περικλείεται στα 170 στρέμματα του κοιμητηρίου. «Οι αναγνώσεις στο αγγλόφωνο μπλογκ έχουν ξεπεράσει τις 18.000 και τα σχόλια που λαμβάνουμε είναι πολύ ενθαρρυντικά. Άνθρωποι από Ευρώπη, Ρωσία, Αμερική, ακόμη και Ινδία διαβάζουν για την ιστορία του τόπου μας και εντυπωσιάζονται. Ανάλογη ανταπόκριση έχει όμως και το ελληνόφωνο μπλογκ», εξηγούν οι δύο γυναίκες. Στόχος τους είναι να ολοκληρώσουν τη χαρτογράφηση του νεκροταφείου και να δουν κάποια στιγμή στο μέλλον τυπωμένο το έργο τους.

Ο τάφος της Σοφίας Βέμπο με το επίγραμμα του Μίμη Τραϊφόρου. «Σοφία μου αλύγιστη, η δόξα σου είναι τόση, που δεν μπορεί, δεν γίνεται πιο πάνω να ψηλώσει.Και η ψυχή σου ανέβηκε τόσο ψηλά απ’ το σώμα, που είσαι, Σοφία μου, ουρανός, δεν είσαι πλέον χώμα!»

Τελειώνοντας την ξενάγηση στο νεκροταφείο, κατευθυνόμαστε προς το σημείο που είναι θαμμένοι εκείνοι που άφησαν το δικό τους, μοναδικό, αποτύπωμα στην Τέχνη. Κυβέλη, Κάρολος Κουν, Μάνος Κατράκης, Μενέλαος Λουντέμης, Άγγελος Σικελιανός και Κωστής Παλαμάς είναι κάποιοι μόνο από τους εκπροσώπους του καλλιτεχνικού στερεώματος που «συναθροίζονται» εκεί. Οι περισσότεροι από τους τάφους αυτούς είναι λιτοί και σχεδόν παρατημένοι, εκτός από εκείνον της Έλλης Λαμπέτη, στον οποίο κάποιος, θέλοντας να αποτίσει φόρο τιμής στην «ιέρεια» της Υποκριτικής, φύτεψε πρόσφατα μια τριανταφυλλιά.

Ο τάφος του Άγγελου Σικελιανού

 

Ο τάφος της Κυβέλης. Ήταν μια από τις σπουδαιότερες Ελληνίδες ηθοποιούς

Ιστορικός θησαυρός στο Δρομοκαΐτειο

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

«Μετεβλήθη εντός μου κι ο ρυθμός του κόσμου», έγραψε μέσα από  τα αφιλόξενα δωμάτια του Δρομοκαΐτειου, όπου νοσηλεύτηκε σε ηλικία 42 ετών και πέθανε τέσσερα χρόνια αργότερα, ο μεγάλος Έλληνας λογοτέχνης και συγγραφέας του διηγήματος «Το αμάρτημα της μητρός μου», Γεώργιος Βυζηινός.

Ο παράφορος έρωτάς του για μια 14χρονη μαθήτριά του, τη Μπετίνα, την οποία πολιορκούσε διαρκώς επιθυμώντας να την παντρευτεί, αποτέλεσε την αφορμή για τον στενό του φίλο και τότε διευθυντή του Ωδείου Αθηνών, να τον μεταφέρει στο ψυχιατρείο. Βλέποντας ότι η κατάσταση του Βυζηινού χειροτέρευε, του υποσχέθηκε πως θα τον παντρέψει με την αγαπημένη του λίγο πιο έξω από την Αθήνα. Του φόρεσε γαμπριάτικο κοστούμι, καπέλο και με ένα κάρο τον οδήγησε στο «Δρομοκαΐτειο Φρενοκομείο» στις  9 Απριλίου 1892.  Η γνωμάτευση ήταν «γενική παράλυση των φρένων».

Το πρώτο ποίημα που έγραψε εντός των τειχών του ψυχιατρείου καθώς και πολλά άλλα ανέκδοτα έργα σπουδαίων προσώπων των γραμμάτων και των τεχνών που νοσηλεύτηκαν εκεί, στον κόσμο της παράνοιας,  τίθενται σήμερα στη διάθεση του κοινού στο μουσείο που στεγάζεται στον αύλειο χώρο του Δρομοκαΐτειου, στις παρυφές της Ιεράς Οδού.

«Ο επισκέπτης μπορεί να δει έργα τέχνης επιφανών ζωγράφων  όπως των Ανδρέα Κρυστάλλη και  Βαλεντίνου Ίλβες που φιλοτέχνησαν ενώ νοσηλεύονταν εδώ, πιστοποιητικά, ερωτικές επιστολές, χαμένα αντικείμενα ασθενών και πολλά άλλα», μου λέει ο υπεύθυνος του μουσείου Κώστας Παντελάκης. Ο ίδιος εργάζεται στην τεχνική υπηρεσία του νοσοκομείου τα τελευταία 30 χρόνια και ανέλαβε μαζί με έναν συνάδελφό του να συλλέξουν τον ιστορικό αυτό θησαυρό που ήταν παραπεταμένος στα πιο απίθανα σημεία εντός και εκτός του ψυχιατρείου. «Η έρευνά μας κράτησε πέντε περίπου χρόνια. Η χαρά μου ήταν απερίγραπτη κάθε φορά που έβρισκα κάτι που φανέρωνε την ιστορία του νοσοκομείου. Ένα από τα αντικείμενα μεγάλης σημασίας για την πορεία της ψυχιατρικής που εντόπισα πεταμένο σε ένα παλιό κλιμακοστάσιο, είναι μια συσκευή ηλεκτροσοκ», λέει περήφανα και προσθέτει: «τα αντικείμενα των ασθενών τα βρήκαμε σε δύο μεγάλες σακούλες σκουπιδιών. Δαχτυλίδια, ρολόγια, μουσικά όργανα, όλα ήταν ανακατεμένα με περιττώματα ποντικιών. Τα καθαρίσαμε, τα συντηρήσαμε και σήμερα εκτίθενται στο κοινό».

Προπολεμικά χαρτονομίσματα ασθενών

 

Τα πρώτα βιομηχανικά ψυχοτρόπα φάρμακα το 1950

Ανέκδοτες ερωτικές επιστολές του Κωστή Παλαμά

Στο μουσείο ο επισκέπτης θα δει μεταξύ άλλων χειρόγραφες επιστολές του Κωστή Παλαμά από την περίοδο που ήταν έφηβος. Μια καλοκαιρινή επίσκεψή του στο Αργοστόλι το 1876, τον έφερε αντιμέτωπο με τον πρώτο του έρωτα, την Ισαβέλλα. Μόλις επιστρέφει στην Αθήνα, εξομολογείται στον φίλο του και ποιητή Νικόλαο Καμπά τα συναισθήματά του για τη νεαρή κοπέλα και αποφασίζουν να γράψουν ο καθένας τους από μία ακροστιχίδα που φέρει το όνομα της Ισαβέλλας. Σε εκείνη την ακροστιχίδα ο Νικόλαος Καμπάς υπογράφει ως «Ωρίων».

 

Ακολούθησαν κι άλλα, πολλά ποιήματα και επιστολές που ο εθνικός μας ποιητής και μια από τις σπουδαιότερες πνευματικές φυσιογνωμίες της νεότερης Ελλάδας, έστειλε στην αγαπημένη του. Σαράντα χρόνια μετά, η 17χρονη ανιψιά της Ισαβέλλας, περνά το κατώφλι του ψυχιατρείου προκειμένου να νοσηλευτεί. Μαζί της κουβαλούσε ως καύχημα τις επιστολές αυτές που είχαν αποδέκτη τη θεία της όμως οι φύλακες του νοσοκομείου κράτησαν τα προσωπικά της αντικείμενα.

Ερωτική επιστολή του Κωστή Παλαμά προς την Ισαβέλλα

Ανάμεσα από τα ερωτικά γράμματα του Κωστή Παλαμά και τα πιστοποιητικά εισαγωγής του Γεωργίου Βιζυηνού, υπάρχουν δεκάδες επιστολές του Έλληνα λόγιου και πρώτου προέδρου της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Δημήτριου Βικέλα. «Μετά τον θάνατο του Ζώρζη Δρομοκαΐτη, ο οποίος διέθεσε τα χρήματα για την ανέγερση του ψυχιατρείου, ο Δημήτριος Βικέλας που βρισκόταν στη Γαλλία έστειλε οδηγίες για την ανέγερση του κτιρίου. Είχε εμπειρία από ψυχιατρεία διότι η σύζυγός του νοσηλευόταν σ’ένα τέτοιο νοσοκομείο στη Γαλλία», επισημαίνει ο κ. Παντελάκης.

Ιστορία της ψυχιατρικής

Μέσα στο κτίριο του μουσείου ο επισκέπτης έρχεται αντιμέτωπος με παλιές, καταδικαστέες πλέον από την επιστημονική κοινότητα, πρακτικές τις οποίες χρησιμοποιούσαν οι γιατροί  προκειμένου να «θεραπεύσουν» τους ψυχικά νοσούντες. Οι ζουρλομανδύες και η μέθοδος της ψυχρολουσίας είναι κάποιες από αυτές. «Χρησιμοποιώντας πήλινες κάνουλες οι γιατροί έριχναν με μεγάλη πίεση πάγο στα σώματα των ασθενών. Τότε δεν υπήρχαν φάρμακα και οι ψυχίατροι πίστευαν πως με αυτό το σοκ ο οργανισμός του ψυχασθενούς θα συνερχόταν. Μετά την ψυχρολουσία έβαζαν τους ασθενείς να περπατούν για δέκα περίπου λεπτά προκειμένου να κυκλοφορήσει ξανά το αίμα στο σώμα τους. Η πρακτική αυτή άρχισε να εφαρμόζεται το 1903 και στο μουσείο ο επισκέπτης θα βρει εκτός από τις πήλινες κάνουλες και ειδικό εγχειρίδιο της εποχής για γιατρούς και νοσηλευτές», υπογραμμίζει ο κ. Παντελάκης.

Μέσα από αυτές τις κάνουλες έριχναν πάγο με πίεση στα σώματα των ψυχικά ασθενών

 

Ζουρλομανδύας

Στα τέλη της δεκαετίας του ’30 δύο Ιταλοί ψυχίατροι εφεύρουν τη μέθοδο του ηλεκτροσοκ, η οποία πολύ σύντομα εξαπλώνεται στην Αμερική και αργότερα στην Ευρώπη. Στο Δρομοκαΐτειο το ηλεκτροσοκ έχει καταργηθεί τα τελευταία 30 χρόνια, ωστόσο, στο μουσείο υπάρχουν όλες οι συσκευές που χρησιμοποιούσαν οι γιατροί του νοσοκομείου στο παρελθόν προκειμένου να διοχετεύσουν ηλεκτρικό ρεύμα στον εγκέφαλο των ψυχικά ασθενών. «Έχουν δει πολλά τα μάτια μου όσα χρόνια δουλεύω εδώ. Ευτυχώς η επιστήμη προχώρησε και πλέον τα φάρμακα κάνουν θαύματα», καταλήγει ο κ. Παντελάκης.

Ο Βαλεντίνο Ίλβες το 1952 ζωγραφίζει σε θάλαμο του νοσοκομείου

 

Η πρώτη συσκευή ηλεκτροσόκ που χρησιμοποιήθηκε στο Δρομοκαΐτειο

 

*Στην κεντρική εικόνα του κειμένου βλέπετε τη γενική άποψη του Δρομοκαΐτειου το 1902. Στο βάθος η μικρή τότε Αθήνα και ο χωματόδρομος που διασχίζει είναι η αρχέγονη Iερά Οδός.

Αυξήθηκε κατά 250% η ανήλικη εργασία στην Κρήτη

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

Πολλές δεκαετίες πίσω, στην εποχή που ακόμη η παιδική εργασία στην Ελλάδα ήταν μια απτή πραγματικότητα, έχει οδηγήσει η οικονομική κρίση τη χώρα μας. Την ώρα που η κυβέρνηση καυχιέται για οικονομική ανάταση και έξοδο από τα Μνημόνια, όλο και περισσότεροι ανήλικοι αναζητούν εργασία προκειμένου να συνεισφέρουν στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι το γεγονός ότι φέτος οι αιτήσεις εφήβων για δουλειά στο Ηράκλειο αυξήθηκαν κατά 250%. Όπως μου λέει ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου Στέλιος Βοργιάς, είναι η πρώτη χρονιά που παρουσιάστηκε τόσο μεγάλη ζήτηση για δουλειά και μάλιστα από ανθρώπους κάτω των 18 ετών.

«Κατά την επίσκεψή μας στην Επιθεώρηση Εργασίας τον Ιούλιο, διαπιστώσαμε ότι οι αιτήσεις των ανηλίκων ως εκείνη την ημέρα ξεπέρασαν τις αιτήσεις όλης της προηγούμενης χρονιάς. Πρόκειται για μια αύξηση ρεκόρ, που αποτυπώνει με τον πιο γλαφυρό τρόπο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά» δηλώνει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η αύξηση αυτή αφορά μόνο τα επίσημα στοιχεία από την Επιθεώρηση Εργασίας. 

«Είναι πολύ πιθανό κάποια παιδιά να εργάστηκαν ανασφάλιστα, οπότε το ποσοστό της ανήλικης εργασίας να είναι πιο υψηλό» διευκρινίζει. Οπως λέει, μέχρι πρότινος τις θέσεις εργασίας στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις και στον επισιτισμό στην Κρήτη κάλυπταν νέοι μαθητευόμενοι από την Πολωνία, οι οποίοι αμείβονταν με 200 ευρώ τον μήνα, ενώ δεν είχαν κανένα εργασιακό δικαίωμα. Φέτος, για πρώτη φορά η Πολωνία δεν έστειλε άτομα, με αποτέλεσμα κάποιες από τις κενές θέσεις οι υπεύθυνοι να τις καλύψουν με ανηλίκους. «Οι επιχειρήσεις βρήκαν διέξοδο στην ανήλικη εργασία, καθώς οι μισθοί είναι πολύ χαμηλότεροι και, βέβαια, χειραγωγείται καλύτερα ένας ανήλικος εργαζόμενος. Αυτό συμβαίνει σε όλες τις τουριστικές περιοχές της χώρας μας, αλλά στην Κρήτη φέτος σημειώθηκε έξαρση του φαινομένου» σημειώνει ο κ. Βοργιάς.

«Το κάνουν για να βοηθήσουν τους γονείς» 

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου Στέλιο Βοργιά, το φαινόμενο της παιδικής εργασίας μπορεί να εξαλειφθεί μόνο με τη μείωση της ανεργίας, η οποία θα επιτρέψει στους γονείς να αντεπεξέλθουν στα οικογενειακά βάρη χωρίς οι έφηβοι να αναγκάζονται να δουλεύουν τους καλοκαιρινούς μήνες. «Εχοντας μιλήσει με αρκετά από αυτά τα παιδιά, σας λέω ότι τα περισσότερα το κάνουν για να βοηθήσουν τους γονείς τους. Αν αυτοί είχαν από μία αξιοπρεπή δουλειά, αυτό δεν θα συνέβαινε» καταλήγει.

Η Δημοτική Αγορά αναγεννά τη Φωκίωνος Νέγρη

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

Η ώρα 11 το πρωί και το ιστορικό κτήριο του Μεσοπολέμου επί της Φωκίωνος Νέγρη σφίζει από ζωή. Παιδιά προσχολικής ηλικίας ζωγραφίζουν στο πάτωμα με την καθοδήγηση μιας καθηγήτριας καλλιτεχνικών, γονείς μπαινοβγαίνουν στα μικρά καταστήματα που άνοιξαν εντός της στοάς και οι ηλικιωμένοι αναπαύονται στους μεγάλους καναπέδες που έχουν τοποθετηθεί στο κέντρο του χώρου. Η πάλαι ποτέ μυθική Φωκίωνος Νέγρη που στέγασε τους πρώτους αστούς των Αθηνών αλλά στη συνέχεια έγινε άντρο ανομίας απομακρύνοντας αρκετούς Κυψελιώτες, «αναγεννήθηκε» πριν από λίγες ημέρες κι αυτό χάρη στην επαναλειτουργία της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης. Εντός της άνοιξαν καταστήματα που εξυπηρετούν τις ανάγκες της γειτονιάς ενισχύοντας παράλληλα την κοινωνική επιχειρηματικότητα στη χώρα μας, ένα μοντέλο αρκετά διαδεδομένο στο εξωτερικό.

«Με τον όρο αυτό εννοούμε τις επιχειρήσεις που εκτός από τη βιωσιμότητά τους, το να βγάλουν δηλαδή χρήματα μέσα από αυτό, θέλουν να έχουν έναν θετικό κοινωνικό αντίκτυπο. Αυτό το επιτυγχάνουν προσλαμβάνοντας ανθρώπους από ευπαθείς κοινωνικές ομάδες όπως είναι οι πρόσφυγες, οι πρώην τοξικοεξαρτημένοι, άνθρωποι με αυτισμό κλπ», δηλώνει στο »Enjoy» η διαχειρίστρια της δημοτικής αγοράς Έλενα Λάμπρου.

Από τις τριάντα συνολικά προτάσεις που υπεβλήθησαν μετά το ανοιχτό κάλεσμα του δήμου για την επαναλειτουργία της Δημοτικής Αγοράς, δεκτές έγιναν μόνο οι οκτώ κι αυτό διότι σύμφωνα με την κ. Λάμπρου, στόχος ήταν να καλυφθούν οι ανάγκες της γειτονιάς με καταστήματα που δεν θα ήταν ανταγωνιστικά προς εκείνα που βρίσκονται εκτός της στοάς. «Δεν θα μπορούσαμε να ανοίξουμε μια καφετέρια ή ένα pet shop καθώς στην περιοχή υπάρχουν αρκετές τέτοιες επιλογές και θα προκαλούσαμε ζημιά στους ιδιοκτήτες», διευκρινίζει. Πλέον στη Δημοτική Αγορά που λειτουργεί με φορέα διαχείρισης το Impact Hub,  μπορεί κανείς να βρει μια γωνιά με προϊόντα μικρών παραγωγών απ’ όλη την Ελλάδα, ανθοπωλείο, χυμοποιείο με φρεσκοστυμμένους χυμούς και φαγητό για πακέτο ή στο χέρι, κατάστημα ανακύκλωσης ηλεκτρονικών και φορητών υπολογιστών καθώς και μαγαζί που προσφέρει επαναχρησιμοποιημένα προϊόντα. Παράλληλα, σε καθημερινή σχεδόν βάση πραγματοποιούνται διάφορες εκδηλώσεις καλλιτεχνικού και τεχνολογικού περιεχομένου για παιδιά και μεγάλους, οι περισσότερες από τις οποίες είναι δωρεάν.

Τα μαγαζιά που άνοιξαν δεν είναι ανταγωνιστικά με αυτά που ήδη λειτουργούσαν εκτός της στοάς.

Κοινωνική επιχειρηματικότητα

Μια από τις επιχειρηματίες που υπέβαλε αίτηση και έγινε δεκτή, είναι η 25χρονη Νία που τα τελευταία τέσσερα χρόνια διατηρεί χυμοποιείο στο κέντρο της Αθήνας. Όταν αποφάσισε με το συνέταιρό της να δημιουργήσει μια επιχείρηση απαντώντας στις ανάγκες των τουριστών αλλά και των Αθηναίων που πηγαινοέρχονται στο κέντρο της πόλης, η πρόσληψη ανθρώπων από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες ήταν πρωταρχικός στόχος. «Για εμάς δεν έχει νόημα να επιχειρούμε και να βγάζουμε χρήματα εάν δεν βοηθάμε παράλληλα κάποιον άνθρωπο όχι μόνο να βρει δουλειά αλλά και να αποβάλει το κοινωνικό στίγμα», λέει και προσθέτει φανερά συγκινημένη: «έχουμε γίνει οικογένεια με τα παιδιά αυτά, μια δυνατή ομάδα που ο ένας βοηθά τον άλλον. Πέρα από την εργασία που τους προσφέρουμε, τους εκπαιδεύουμε για τα δικαιώματά τους και το τι ορίζει ο νόμος για κάθε περίσταση».

Η 29χρονη Ντενίσα από την Αλβανία εργάζεται στο χυμοποιείο από την πρώτη ημέρα λειτουργίας του και τώρα προσφέρει τις υπηρεσίες της στο παράρτημα του καταστήματος που άνοιξε εντός της Δημοτικής Αγοράς. Πριν λίγα χρόνια ζούσε σε μια δομή ευπαθών ομάδων και αναζητούσε εργασία χωρίς όμως αποτέλεσμα. Τελικά, όχι μόνο κατάφερε να βρει δουλειά αλλά με τον καιρό κοινωνικοποιήθηκε, απέκτησε αυτοπεποίθηση και κατάφερε να στηριχτεί στα δικά της πόδια. «Η κοινωνική επιχειρηματικότητα με βοήθησε να βγάζω λεφτά, να μη νιώθω ντροπή και να αποδεχτώ τα μειονεκτήματά μου. Ίσως ακουστεί λίγο τρελό αλλά πιστεύω πως με την εμπειρία που αποκόμισα, μπορώ πλέον να κάνω και κάτι δικό μου στο επιχειρείν», επισημαίνει.

Ανταπόκριση

Μπορεί η Δημοτική Αγορά να μετρά λίγες μόνο ημέρες λειτουργίας, ωστόσο, η ανταπόκριση του κόσμου είναι κάτι παραπάνω από ικανοποιητική. Όπως εξηγεί η κ. Λάμπρου ο κόσμος περίμενε πώς και πώς τα εγκαίνια της αγοράς και ειδικά για τους κατοίκους της περιοχής η επαναλειτουργία της Δημοτικής Αγοράς ήταν πολύ σημαντική. «Οι μητέρες με τα παιδιά τους είναι οι πιο συχνοί μας πελάτες γιατί πρόκειται για έναν δημόσιο χώρο που όμως είναι ασφαλής. Το παιδί μπορεί να παζει ή να παρακολουθεί μια από τις πολλές εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται εδώ και ο γονιός μπορεί είτε να χαζέψει στα καταστήματα είτε να κάτσει στους καναπέδες να φάει ή να διαβάσει την εφημερίδα του».

Εκτός όμως από τη δημιουργική απασχόληση, στο εσωτερικό της αγοράς συντελείται μια πολυπολιτισμική σύμπραξη όπου άνθρωποι από κάθε γωνιά του κόσμου με διαφορετικές προσλαμβάνουσες συνυπάρχουν αρμονικά και περνούν όμορφα. «Έξω από τη δημοτική αγορά αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να πέσουν θύματα ρατσισμού. Εντός της στοάς όλοι είναι αγαπημένοι και το μόνο που κοιτούν είναι να περάσουν το χρόνο τους ποιοτικά. Είναι πολύ όμορφο όλο αυτό που συμβαίνει εδώ», καταλήγει η Ντενίσα.

*Δημοσιεύθηκε στο ένθετο »Enjoy» της «Κυριακάτικης Δημοκρατίας στις 21 Οκτωβρίου 2018

Κραυγή απόγνωσης από τους ψαράδες του Αιγαίου: «Οι Τούρκοι λεηλατούν τις στεριές μας»

Από την Κέλλυ Φαναριώτη 

Σήμα κινδύνου εκπέμπουν οι ψαράδες των νησιών του ανατολικού Αιγαίου που έρχονται καθημερινά πλέον αντιμέτωποι με την παράνομη αλιεία των Τούρκων συναδέλφων τους σε ελληνικά  χωρικά ύδατα. Το πρόβλημα γιγαντώνεται καθώς πέραν της ευθείας παραβίασης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας, οι ακρίτες αντιμετωπίζουν σοβαρότατο πρόβλημα επιβίωσης λόγω της αθέμιτης αλιείας των γειτόνων.

«Σε καθημερινή βάση λεηλατούν τις στεριές μας. Περισσότερα από είκοσι τουρκικά αλιευτικά την ημέρα ψαρεύουν δύο και τρία μίλια από τις ακτές της Ελλάδας. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη σοβαρή μείωση του ιχθυοαποθέματος, πράγμα που με τη σειρά του έχει άμεσες επιπτώσεις στο εισόδημά μας. Δε μπορούμε να βγάλουμε ένα τελάρο ψάρια πλέον», μου λέει ο κ. Καραβέτης, επαγγελματίας ψαράς τα τελευταία 31 χρόνια στην Αλεξανδρούπολη.

Όπως αναφέρει, η κατάσταση επιδεινώνεται ολοένα και περισσότερο με τα τουρκικά σκάφη που παραβατούν να αυξάνονται όσο περνά ο καιρός. Μάλιστα, οι Τούρκοι ψαράδες χρησιμοποιούν δίχτυα με πολύ μικρά μάτια που πιάνουν τα πάντα, με αποτέλεσμα τα ψάρια να μειώνονται σημαντικά και οι επαγγελματίες να αντιμετωπίζουν οικονομικό πλήγμα. Σύμφωνα με τον κ. Καραβέτη η προκλητική αυτή συμπεριφορά των Τούρκων απορρέει από την αδράνεια του ελληνικού κράτους. «Στην αρχή ήταν ένα με δύο σκάφη που έμπαιναν στα ελληνικά  ύδατα. Μετά  είδαν ότι υπάρχει ανοχή από την Ελλάδα και τα τουρκικά καΐκια υπερδιπλασιάστηκαν. Καταληστεύεται ο θαλάσσιος  πλούτος μας και η χώρα μας δεν κάνει τίποτα. Ψαρεύουν εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων χωρίς να έχουν καμιά απολύτως επίπτωση. Όσο το ελληνικό κράτος δεν αντιδρά, θα παίρνουν θάρρος», επισημαίνει.

Ανάλογη είναι η κατάσταση και στη Σαμοθράκη, όπου οι ντόπιοι ψαράδες βλέπουν το μεροκάματό τους να συρρικνώνεται μέρα με τη μέρα. Ο 64χρονος Νίκος Χαρανάς έχει αφιερώσει τη ζωή του στη θάλασσα από την ηλικία των οκτώ ετών. Όπως λέει, τα τελευταία χρόνια είδε για πρώτη φορά τουρκικό καΐκι να πλησιάζει τόσο κοντά στις ακτές του νησιού. «Τα σύνορά μας παραβιάζονται σε βαθμό κακουργήματος. Τα χωρικά μας ύδατα εκτείνονται έξι μίλια από τις ακτές μας κι αυτοί ψαρεύουν στα δύο και τρία μίλια. Κοντεύουν να μπουν μέσα στα σπίτια μας». Πριν από περίπου δύο χρόνια ο ίδιος δέχθηκε πυροβολισμό από Τούρκο συνάδελφό του βόρεια της Σαμοθράκης. «Τους ζήτησα να φύγουν από τα ελληνικά ύδατα κι ένας ψαράς έβγαλε πιστόλι.  Ανέφερα το περιστατικό στο λιμεναρχείο αλλά δεν κουνιέται φύλλο. Το πώς και το γιατί υπάρχουν όπλα σε ένα αλιευτικό σκάφος, αυτό θα ήταν καλό να διερευνηθεί», τονίζει.

Αντίστοιχο περιστατικό πυροβολισμού προς Έλληνες ψαράδες σημειώθηκε και το πρωί της 13ης Αυγούστου στη Λέρο, όταν δύο αλιείς κατά την πρωινή ψαριά τους ήρθαν αντιμέτωποι με τουρκικά καΐκια εντός των ελληνικών υδάτων. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του συλλόγου αλιέων Λέρου κ. Χρήστο Τσακιργιός, έκτοτε η παρουσία τους δεν είναι τόσο έντονη στην περιοχή, ωστόσο σε καθημερινή βάση παραβιάζουν τους διεθνείς κανονισμούς. Μάλιστα, όπως  λέει, δύο μέρες πριν από τον πυροβολισμό σε βάρος των συναδέλφων του, Τούκοι ψαράδες προσπάθησαν να τον εμβολίσουν την ώρα που σήκωνε παραγάδι. «Παρατρίχα αποφύγαμε τα χειρότερα. Αν συνεχίσει το κράτος να αδιαφορεί, θα πάρουμε το νόμο στα χέρια μας», σημειώνει.

Πάντως, σύμφωνα με τους Έλληνες ψαράδες, το τουρκικό κράτος δεν δείχνει την αντίστοιχη ανοχή κάθε φορά που κάποιος καταπατά τα θαλάσσια σύνορά τους. «Εμείς αν περάσουμε έστω και πενήντα μέτρα στα χωρικά τους ύδατα, θα έχουμε άμεσες επιπτώσεις. Οι Τούρκοι είναι πολύ αυστηροί σε αυτό. Η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να σταματήσει την ληστρική πολιτική των Τούρκων αλιέων και να διασφαλίσει την ακεραιότητα των συνόρων μας», καταλήγουν.

SOS από τους ξεχασμένους της Κινέτας : 14 οικογένειες έμειναν άστεγες

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

Τον δικό τους γολγοθά καλούνται να ανέβουν οι κάτοικοι του οικισμού Γλυκιά Ζωή στους Άγιους Θεοδώρους, καθώς η καταστροφική πυρκαγιά που έπληξε την Αττική το απόγευμα της 23ης Ιουλίου και στοίχησε τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους, δεν τους άφησε ανεπηρέαστους. Αντίθετα, τους στοίχησε πολύ ακριβά καθώς συνολικά 14 οικογένειες έμειναν στο δρόμο όταν η φωτιά που ξεκίνησε από την Κινέτα και εξαιτίας των ισχυρών ανέμων έκαψε τα ηλεκτροφόρα καλώδια της ΔΕΗ, κατέστρεψε ολοσχερώς τα σπίτια τους.

Όπως αναφέρει στη «δημοκρατία» η Δήμητρα Σταμούλη, κάτοικος της περιοχής και πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών Αγίων Θεοδώρων, η πυρκαγιά έφτασε με αστραπιαία ταχύτητα στις αυλές των σπιτιών και έκαιγε τα πάντα στο πέρασμά της. «Βγήκαν έντρομοι από τα σπίτια τους για να σωθούν κι όταν επέστρεψαν, βρήκαν μόνο στάχτες. Οι οικογένειες που έχασαν τις οικείες τους αποτελούνται από άνεργους, μισθωτούς και συνταξιούχους των 600 ευρώ. Οι άνθρωποι δεν έχουν ούτε ταυτότητες, είναι σε απόγνωση και μένουν σε σπίτια φίλων και συγγενών προσωρινά. Δεν ξέρω τι θα απογίνουν, είναι καταρρακωμένοι ψυχολογικά».

Την αμέσως επόμενη ημέρα της καταστροφής, ο σύλλογος ξεκίνησε έναν έρανο προκειμένου να συγκεντρωθούν ρούχα και είδη πρώτης ανάγκης για τους πυρόπληκτους της περιοχής. Στο κάλεσμα του συλλόγου ανταποκρίθηκαν πολίτες από κάθε γωνιά της Ελλάδας και την ερχόμενη Κυριακή οι πληγέντες θα παραλάβουν τα προϊόντα από τα γραφεία του συλλόγου. «Μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για τρόφιμα διότι οι άνθρωποι είναι γονείς και παππούδες, ζουν με μικρά παιδιά και δε μπορούν να διαθέτουν χρήματα για να αγοράσουν φαγητό», συμπληρώνει η κ. Σταμούλη και καταλήγει: «Την ώρα που βιώνουν κάτι τόσο σκληρό, κάποιοι στήνουν πολιτικά παιχνίδια στις πλάτες τους. Είναι ντροπή να καπηλεύονται τον πόνο και την οικονομική τους ανάγκη».

 

 Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Δημοκρατία» στις 02/08/18. 

Φωτιά στο Μάτι: Οι στιγμές του τρόμου μέσα από τα μάτια των πρωταγωνιστών

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

Δεκάδες χαμένες ανθρώπινες ζωές,  αγνοούμενοι και χιλιάδες καμένα σπίτια,συνθέτουν το σκηνικό του τρόμου που στήθηκε στους δρόμους της ανατολικής και δυτικής Αττικής από το μοιραίο πέρασμά της φονικής πυρκαγιάς που σημειώθηκε το απόγευμα της περασμένης Δευτέρας.

Πρωταγωνιστές της ασύλληπτης αυτής τραγωδίας είναι οι διασώστες που από την πρώτη στιγμή έσπευσαν στα φλεγόμενα μέτωπα προκειμένου να σώσουν τους κατοίκους που έτρεχαν πανικόβλητοι για να βρουν ένα μέσο διαφυγής από την πύρινη θύελλα που ερχόταν κατά πάνω τους. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και ο 58χρονος Γιάννης Μακρής, διασώστης του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού από το 1988 που βρέθηκε μαζί με άλλους εθελοντές στο σημείο την ώρα της φωτιάς.

Όπως μου είπε, τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει παρευρεθεί σε πολλές πυρκαγιές της χώρας , οι σκηνές που αντίκρισε όμως το απόγευμα της 23ης Ιουλίου είναι τέτοιες που θα μείνουν για πάντα χαραγμένες στο μυαλό του.

«Την ώρα της φωτιάς στο Μάτι, η ένταση των ανέμων ήταν τέτοια που έκανε την πυρκαγιά ακόμη πιο θηριώδη και δημιούργησε ένα θερμικό φορτίο που ήταν αδύνατον να αντέξει ανθρώπινος οργανισμός. Προσπάθησα να φτάσω προς τη θάλασσα για να σώσω ανθρώπους αλλά δεν μπορούσα να προχωρήσω», αναφέρει. Στη συνέχεια, κατευθύνθηκε προς το λιμάνι της Ραφήνας όπου έφτασαν συνεχώς τα πλοία του Λιμενικού Σώματος με τους πληγέντες. «Άνθρωποι με κινητικά προβλήματα, βρεγμένοι, καμένοι και πολύ νεκροί. Εκεί δάκρυσα παρά το ότι έχω εμπειρία από αντίστοιχα περιστατικά. Εκείνο που μου έκανε τρομερή εντύπωση ήταν το γεγονός ότι όσοι κατέβαιναν από τα πλοία και τα φουσκωτά ήταν υπερβολικά ήσυχοι. Σε τέτοιες περιπτώσεις έχω συνηθίσει τους ανθρώπους να διαμαρτύρονται ότι καθυστέρησε η Πυροσβεστική, να φωνάζουν, να αντιδρούν. Αυτή τη φορά όμως κυριαρχούσε μια βουβή σιωπή από όλους κι αυτό με τρόμαξε για τα όσα θα ακολουθήσουν. Προφανώς το μόνο πράγμα που σκέφτονταν εκείνη την ώρα ήταν ότι ευτυχώς είναι ακόμη ζωντανοί», περιγράφει συγκινημένος ο κ. Μακρής.

Δύο ακόμη εικόνες που τον συγκλόνισαν είναι όταν είδε μπροστά στα μάτια του οικογένειες να ενώνονται και κάποιες άλλες να ξεκληρίζονται. «Μια κοπέλα περίπου 20 χρονών αναζητούσε σοκαρισμένη τη μητέρα της. Τελικά βρέθηκε και οι στιγμές που ακολούθησαν όταν η μία αντίκρισε την άλλη, είναι απερίγραπτες». Την ίδια ημέρα όμως, ο 58χρονος διασώστης ήταν παρών και σε ένα εξαιρετικά δυσάρεστο γεγονός. Μια μεσήλικη γυναίκα έψαχνε εναγωνίως τον σύζυγό της και τα παιδιά της και λίγη ώρα μετά την ενημέρωσαν ότι όλοι έχασαν τη ζωή τους στις φλόγες. «Απίστευτες σκηνές που δεν μπορεί να συλλάβει ο νους. Εκτιμώ ότι οι νεκροί θα είναι περισσότεροι διότι όσοι έμειναν στο σημείο την ώρα την πυρκαγιάς είναι αδύνατον να έμειναν ζωντανοί».

Ο Νίκος Γιατράς είναι εθελοντής του Ερυθρού Σταυρού 41 ολόκληρα χρόνια κι έχει συμμετάσχει ως διασώστης σε όλες τις καταστροφές που σημειώθηκαν στη χώρα μας από το 1977. Στις τρεις τα ξημερώματα της Τρίτης έφτασε από την Πάτρα στο Μάτι και οι εικόνες που αντίκρισε ήταν, όπως λέει, απόκοσμες και φρικιαστικές. Απανθρακωμένα πτώματα και μητέρες να ουρλιάζουν ψάχνοντας να βρουν μέσα στις στάχτες τα παιδιά τους, συνέθεταν το σκηνικό στο Κόκκινο Λιμανάκι.

«Μόλις μπήκα στο οικόπεδο είδα καμένα παιδιά αγκαλιασμένα. Οι μεγάλοι είχαν συμπτώματα υποξίας, είχαν σπάσει τα πνευμόνια τους στην προσπάθειά τους να κρατηθούν στη ζωή. Μια μητέρα απ’έξω έψαχνε τα παιδιά της και δεν την αφήναμε να μπει στο οικόπεδο. Μπήκαμε μπροστά για να μην δει το θέαμα. Η οικογένειά της ήταν δυστυχώς ανάμεσα στους 26 ανθρώπους που μπήκαν εκεί για να σωθούν. Αυτή η τραγωδία που συνέβη εδώ είναι ασύλληπτη». Σύμφωνα με τη δική του εκτίμηση, τα 26 θύματα κυκλώθηκαν από την πυρκαγιά και δεν πρόφτασαν να φτάσουν στη θάλασσα.  «Η φωτιά κινούταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Πιστεύω πως πολλοί από τους αγνοούμενους δεν πρόκειται να βρεθούν διότι εξαϋλώθηκαν».

Την ίδια ώρα, αστυνομικοί, πυροσβέστες, λιμενικοί, δύτες και αλιείς έχουν ριχτεί στη μάχη για τον εντοπισμό των αγνοουμένων με την ελπίδα να βρεθεί κάποιο σημείο ζωής.

Τις τελευταίες ημέρες το έργο συνδράμει κλιμάκιο ναυαγοσωστών του Ερυθρού Σταυρού από την Πάτρα, που με φουσκωτά σκάφη «χτενίζει» τη Χρυσή Ακτή στο Μάτι έως την περιοχή του Αγίου Ανδρέα.

Οπως  μου είπε ο Ευρυπίδης Κουβεριανός, μέχρι στιγμής έχουν βρεθεί μόνο προσωπικά αντικείμενα, όπως κινητά τηλέφωνα και κλειδιά αυτοκινήτων. «Υπάρχουν μικρές παραλίες που δεν είναι συνεχόμενες και ενδιάμεσα υπάρχουν βράχια. Οταν μπήκαμε μέσα με τη μάσκα, είδαμε ότι ανάμεσα από τα βράχια σχηματίζονται διάδρομοι, που έχουν βάθος γύρω στα δύο μέτρα. Ανάμεσά τους μπορεί να έχει σκαλώσει κάποιο πτώμα. Θα ψάξουμε όλο το μέρος ώσπου να είμαστε σίγουροι ότι δεν υπάρχει κάποιος που να έχει εγκλωβιστεί ή να είναι πνιγμένος εκεί» λέει και τονίζει ότι εξαιτίας των ανέμων είναι πολύ πιθανό κάποια πτώματα να έχουν «ξεβραστεί» στις ακτές της Εύβοιας. «Οι ντόπιοι ψαράδες, που γνωρίζουν την περιοχή και τα ρεύματα, αυτό μας είπαν» συμπληρώνει ο κ. Κουβεριανός.

 

 

Η Ελλάδα υποτιμάει το μετάξι του Σουφλίου

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

Σήμα κινδύνου εκπέμπουν οι -λιγοστοί πλέον- παραγωγοί μεταξιού στο ακριτικό Σουφλί, ο αριθμός των οποίων έχει υποδιπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. Προσπαθώντας να επιβιώσουν σε μια αγορά που κυριαρχείται από τη γιγαντιαία κινεζική παραγωγή και ούσα η μοναδική περιοχή σε ολόκληρη την Ευρώπη που παράγει μετάξι -γνωστό και ως «εβρίτικος χρυσός»-, οι αγρότες από το Σουφλί ζητούν την προστασία της Πολιτείας, προκειμένου να μπουν δυναμικά στον ανταγωνισμό και να αντισταθούν στην επέλαση του Κινέζου αυτοκράτορα.

Όπως μου ανέφερε ο παραγωγός μεταξωτών υφασμάτων Αθανάσιος Μουχταρίδης, η παραγωγή μεταξιού στην Κίνα αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα λόγω έλλειψης εργατικών χεριών.

«Πρόκειται για μια υψηλή δουλειά, που χρειάζεται λεπτομέρειες, και πλέον δεν υπάρχουν χέρια. Αυτό αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για το Σουφλί να αναδειχθεί, αλλά δυστυχώς οι ιθύνοντες δεν ασχολούνται. Εχουμε όρεξη για δουλειά, θέλουμε να κάνουμε το Σουφλί μεγάλο και τρανό, αλλά χρειαζόμαστε βοήθεια από το κράτος» λέει.

Ένα από τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή είναι, όπως λέει, ότι ο κόσμος δεν γνωρίζει γι’ αυτούς και πως οι ελληνικοί οίκοι μόδας επιλέγουν να αγοράσουν τα υφάσματά τους από το εξωτερικό, παρά από το Σουφλί. «Είμαστε 800 μέτρα από τα σύνορα και δεν μας ξέρουν… Οι εγχώριοι σχεδιαστές, για παράδειγμα, αγοράζουν τα υφάσματα από την Κίνα και όχι από εμάς. Εμείς μπορούμε να δώσουμε σ’ έναν σχεδιαστή την ποιότητα που ζητά σε πολύ προσιτές τιμές, αλλά οι περισσότεροι σήμερα εξυπηρετούνται από τα εισαγόμενα».

Ιδιαίτερα απαισιόδοξος είναι και ο εκτροφέας μεταξοσκωλήκων Νίκος Δενήκουρος, που διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα σηροτροφεία στα Βαλκάνια. Όπως αναφέρει, το πρόβλημα εντοπίζεται στην έλλειψη τεχνογνωσίας, η οποία αναπόφευκτα οδηγεί στη μείωση των παραγωγών. «Η παραγωγή μεταξιού είναι δύσκολη υπόθεση και δυστυχώς δεν γίνονται ειδικά σεμινάρια για τους νέους αγρότες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ξεκινούν τη σηροτροφία, αλλά στη συνέχεια να τα παρατάνε, επειδή δεν γνωρίζουν τη διαδικασία. Πριν από πέντε χρόνια ήμασταν περισσότεροι από 100 σηροτρόφοι στην περιοχή και πλέον μείναμε 52».

Όπως αναφέρει, τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι παραγωγοί της περιοχής έχουν κατά καιρούς κάνει κρούσεις στους αρμόδιους υπουργούς, χωρίς όμως αποτέλεσμα. «Εισπράξαμε πλήρη αδιαφορία. Είναι κρίμα, διότι η Ελλάδα είναι μια χώρα που θα μπορούσε να ζήσει από τον τουρισμό και τις καλλιέργειες, είναι μια χώρα υπερπαραγωγική, αλλά οι εισαγωγές είναι περισσότερες από τις εξαγωγές».