Μαρτυρίες ανθρώπων που πάλεψαν με το φάντασμα της υπερφαγίας

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

*Επειδή η ανωνυμία είναι μια βασική αρχή του προγράμματος των Α.Υ., στο ρεπορτάζ δεν αναφέρονται τα πραγματικά ονόματα όσων δέχθηκαν να μοιραστούν μαζί μου την ιστορία τους.

Το ρολόι δείχνει 10:50 π.μ. κι έξω από το χώρο που στεγάζει τις συναντήσεις των Ανώνυμων Υπερφάγων στο Χαλάνδρι, βλέπω τρεις γυναίκες να περιμένουν. Καθώς πλησιάζω, γυρίζουν προς το μέρος μου χαμογελώντας και με ρωτούν: «Είσαι καινούρια»; Αφού τους εξηγώ ποια είμαι (σ.σ. είχαμε συνεννοηθεί τηλεφωνικά πως θα παρευρεθώ ως δημοσιογράφος στη συνάντησή τους) μπαίνουμε μέσα και καθόμαστε γύρω από το ορθογώνιο τραπέζι. Μόλις η ώρα πήγε 11 ακριβώς, τα μέλη ξεκίνησαν με την προσευχή της γαλήνης και εν συνεχεία διάβασαν ένα ανάγνωσμα με τίτλο «η Πρόσκλησή μας προς εσένα» που περιγράφει την αρρώστια της ψυχαναγκαστικής υπερφαγίας και τη λύση των Δώδεκα Βημάτων. Όσο περνούσε η ώρα, όλο και περισσότερα άτομα έμπαιναν στην αίθουσα, χωρίς ωστόσο να αποσπάται η προσοχή των υπόλοιπων μελών που διάβαζαν τα Δώδεκα Βήματα και εν συνεχεία τις Δώδεκα Παραδόσεις.

Κάποιες από τις φράσεις που κοσμούν τον τοίχο στον τόπο συνάντησης των Α.Υ.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, όποιος ήθελε να πάρει το λόγο, σήκωνε το χέρι του και μιλούσε για την εμπειρία του, για το τι κατόρθωσε και τι όχι να κάνει μέσα στην εβδομάδα αναφορικά με το φαγητό.

Μετά από μιάμιση ώρα – όσο δηλαδή διαρκούν οι συναντήσεις των Α.Υ. – όλα τα μέλη πιάστηκαν χέρι με χέρι λέγοντας δυνατά την προσευχή της γαλήνης. Στο τέλος αγκαλιάστηκαν όλοι μαζί ανανεώνοντας το ραντεβού τους για την επόμενη φορά.

Πώς λειτουργεί

Σ’ ένα ισόγειο της οδού Σ. Βενιζέλου στο Χαλάνδρι συναντιούνται κάθε Σάββατο άνθρωποι άνω των δεκαοχτώ ετών, εντελώς διαφορετικοί μεταξύ τους που έχουν όμως ψυχαναγκαστική σχέση με το φαγητό. Πρόκειται για τους Ανώνυμους Υπερφάγους, μια ομάδα αλληλοβοήθειας, πλήρως αυτοχρηματοδοτούμενη που δεν έχει καμιά σχέση με δημόσια ή ιδιωτική οργάνωση, πολιτική κίνηση, ιδεολογία ή θρησκευτική δοξασία.

Όπως μου διευκρίνισαν τα μέλη, το πρόγραμμα παρά το γεγονός ότι έχει αναφορές στο Θεό, δεν είναι καθόλου θρησκευτικό αλλά πνευματικό. «Ο θεός εδώ δεν έχει να κάνει με θρησκευτικά σύμβολα αλλά με μια δύναμη έξω από εμάς, μπορεί για παράδειγμα να είναι η δύναμη της ομάδας ή του προσωπικού υποστηρικτή που έχει ο καθένας. Υπάρχουν βέβαια και άτομα που είναι θρησκευόμενα αλλά απαγορεύεται την ώρα της συνάντησης να μιλήσει κανείς για τη θρησκεία στην οποία πιστεύει. Κάνουμε αναφορά στον Θεό ως ανώτερη δύναμη, όπως  ο καθένας την αντιλαμβάνεται».

«Μια μέρα τη φορά» είναι ο στόχος των Α.Υ. για την αποχή από την ψυχαναγκαστική υπερφαγία

Ακολουθώντας τα Δώδεκα Βήματα και τις Δώδεκα Παραδόσεις μοιράζονται τις προσωπικές τους εμπειρίες τους αναφορικά με το φαγητό και η «νίκη» του ενός δίνει δύναμη και κουράγιο στα άλλα μέλη προκειμένου να ξεπεράσουν την εμμονή με το φαγητό. Στην Ελλάδα, οι Α. Υ. υπάρχουν από το 1983 ενώ σήμερα λειτουργούν φυσικές ομάδες σε έξι διαφορετικές πόλεις καθώς και διαδικτυακές συναντήσεις. Η πρώτη συνάντηση των Α. Υ. πραγματοποιήθηκε το 1960 στο Λος Άντζελες κι από τότε, έχουν δημιουργηθεί περίπου 7.000 συναντήσεις σε περισσότερες από 70 χώρες με, περίπου 54.000 μέλη.

 

Σοφία: «Έχασα 35 κιλά και γλίτωσα τον ακρωτηριασμό του ποδιού μου»

«Γεννήθηκα εννιά κιλά, ήμουν πάντα υπέρβαρη χωρίς να τρώω υπερβολικές ποσότητες φαγητού. Σε ηλικία πέντε ετών διαγνώστηκα με διαβήτη, στην έκτη δημοτικού ζύγιζα 107 κιλά και στα 30 μου ξεκίνησα να έχω πίεση. Είμαι στους Ανώνυμους Υπερφάγους τους τελευταίους έντεκα μήνες, στη διάρκεια των οποίων κατάφερα να χάσω 35 ολόκληρα κιλά και να αποφύγω τον ακρωτηριασμό του ποδιού μου». Τα παραπάνω λόγια ανήκουν στην 59χρονη κυρία Σοφία, η οποία μέχρι πέρυσι είχε σπαταλήσει ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό προκειμένου να μπορέσει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της υγείας της. Σήμερα παρακολουθείται από εξειδικευμένους διαβητολόγους στο Τζάνειο νοσοκομείο και η βοήθεια που πήρε από τους Ανώνυμους Υπερφάγους είναι, όπως μου εξηγεί, κάτι παραπάνω από πολύτιμη.

«Από πολύ μικρή ηλικία έπρεπε να παλέψω με τη διαταραχή  μεταβολισμού, τον διαβήτη, την  πίεση και την χοληστερίνη. Έκανα δίαιτα για να χάσω κιλά αλλά έπεφτα πάνω στο διαβήτη, έφτιαχνα τη δίαιτα για το διαβήτη αλλά μετά έπεφτα πάνω στο μεταβολισμό και ούτω καθεξής. Οι γιατροί μου έμαθαν ότι για να έχω μια αρμόνια στην υγεία μου πρέπει σε κάθε γεύμα να τρώω έναν πολύ συγκεκριμένο συνδυασμό τροφών και πάντα σε συγκεκριμένες ποσότητες. Αυτό απαιτεί τεράστια πειθαρχία, την οποία απέκτησα μέσα από τους Ανώνυμους Υπερφάγους», μου εξηγεί. Εκείνο που δίνει τεράστια δύναμη στην ίδια είναι ότι βρίσκεται σε έναν χώρο με άτομα που υποφέρουν λιγότερο, περισσότερο ή το ίδιο με εκείνη και παρηγορείται διότι νιώθει πως δεν είναι μόνη.

«Οι Α.Υ. σου μαθαίνουν ότι δεν υπάρχει τέλειος άνθρωπος και ότι τα χαρίσματά σου είναι αρκετά, αρκεί να ψάξεις και θα τα βρεις. Σου μαθαίνουν ότι έχεις μια αρρώστια που ονομάζεται υπερφαγία και είναι καθαρά ψυχική και εν συνεχεία αντανακλάται στο σώμα σου. Αφού διαβάσουμε ένα κείμενο, στη συνέχεια ο καθένας, ανάλογα με τα βιώματά του λέει αυτό που τον πονά σχετικά πάντα με το φαγητό. Υπάρχουν όμως όροι. Όσην ώρα μιλάει κάποιος, κανένας άλλος δεν ακούγεται, δε σχολιάζει, δε συζητάει. Είναι σα να μιλάς στο κενό. Αυτό σε κάνει και ανοίγεσαι διότι δεν επικρίνεσαι. Δεν σχολιάζεται απολύτως τίποτα, με αποτέλεσμα να λες πιο ελεύθερα αυτό που σε πονάει. Αρχίζεις και συγκρίνεις τον πόνο του ανθρώπου που ακούς με τον δικό σου και λες «Κι εγώ αυτό έχω, το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζω». Κι εκεί λες «δεν είμαι μόνος, αυτό το ίδιο συναίσθημα της πικρίας, του πόνου κλπ, το νιώθουν κι άλλοι». Εκεί απαγορεύεται να πούμε επώνυμο, επάγγελμα, θρησκεία και πολιτικές πεποιθήσεις. Είμαι η Σοφία και τίποτα άλλο. Ένα πλάσμα το οποίο αναζητά λύσεις».

Ελίνα: «Για 18 χρόνια έπαιρνα κάθε μέρα καθαρτικά»

Η ιστορία της Ελίνας ξεκίνησε από την εφηβική ηλικία όταν ο μπαμπάς της προσπάθησε με χαριτωμένο, όπως λέει, τρόπο να της πει να χάσει λίγα κιλά. Εκείνη το εξέλαβε αλλιώς και πίστευε πως για να γίνει αρεστή στους γονείς της θα πρέπει να είναι αδύνατη. Στα 17 της ανακάλυψε τα καθαρτικά και δεν τα σταμάτησε ούτε για μια μέρα έως την ηλικία των 35.

«Είμαι ψυχαναγκαστική με το φαγητό και βουλιμική. Κάνω χρήση φαγητού για να καλύψω κάποια κενά. Στην ουσία δεν έχω διαφορά από έναν αλκοολικό, τα ίδια κενά θέλω να καλύψω, απλά τυχαίνει ο δικός μου ψυχαναγκασμός να είναι με το φαγητό. Από πολύ μικρό κορίτσι έκανα αλόγιστη χρήση φαγητού, όταν πιεζόμουν , όταν ένιωθα λύπη ή μοναξιά. Η μαμά μου μου έκρυβε τη μερέντα γιατί εγώ μπορούσα σε τρία λεπτά να καταναλώσω όλο το βαζάκι. Δεν ήμουν ποτέ χοντρό παιδί, ήμουν όμως  γεροδεμένη. Όσα χρόνια  έπαιρνα καθαρκτικά, είχα ένα με δύο υπερφαγικά επεισόδια το μήνα, μπορούσα δηλαδή να φάω μια κατσαρόλα μακαρόνια, ένα λίτρο παγωτό και πέντε πάστες. Μου έχει συμβεί να λέω ότι δεν αντέχω άλλο από το φαγητό, ότι δε μπορώ να αναπνεύσω αλλά το επόμενο λεπτό, μόλις δηλαδή δω ότι αναπνέω λίγο καλύτερα, να τρώω πάλι. Τις επόμενες ημέρες έτρωγα μια σαλάτα όλη μέρα αλλά και πάλι έπαιρνα καθαρκτικά και μάλιστα σε μεγαλύτερη ποσότητα από τη συνιστώμενη. Μοναδικός σκοπός της ζωής μου ήταν να αδυνατίσω».

Σήμερα, η Ελίνα είναι «καθαρή» δώδεκα χρόνια και έχει ένα υγιές βάρος, ωστόσο, τα γλυκά για εκείνη είναι ό,τι  το αλκοόλ για τον αλκοολικό. Με τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των Α.Υ. έφτιαξε μια λίστα με τις κόκκινες τροφές, εκείνες δηλαδή που επιλέγει μια μέρα τη φορά να μην τις φάει. Έτσι, οι μέρες συσσωρεύτηκαν και η ίδια απέχει από τα γλυκά και τη ζάχαρη γενικότερα για δώδεκα ολόκληρα χρόνια.

«Αν μου πει κάποιος ότι δε θα φάω ποτέ ξανά στη ζωή μου γλυκό, θα τρελαθώ. Στόχος μου λοιπόν είναι να μην φάω γλυκό σήμερα. Έτσι λειτουργεί το πρόγραμμα, το οποίο έχει πολλές ομοιότητες με εκείνο των Ανώνυμων Αλκοολικών».

Η ίδια έμαθε για τους Α.Υ. από ένα δημοσίευμα εφημερίδας, το οποίο έχει κρατήσει διότι όπως μου είπε, είναι το πιο σημαντικό πράγμα που της συνέβη μετά τη γέννηση των δύο παιδιών της. Μάλιστα, παραδέχεται πως ένιωσε τεράστια ανακούφιση όταν πήγε για πρώτη φορά στους Α.Υ. και της είπαν ότι αυτό που έχει είναι αρρώστια και λέγεται ψυχαναγκαστική υπερφαγία. «Ανακουφίστηκα διότι για χρόνια αισθανόμουν ένοχη και τρομερά διαφορετική για τα τρία, ή πέντε κιλά που είχα παραπάνω  και που έπαιζαν τόσο σημαντικό ρόλο στην ευτυχία μου, στη ζωή μου, στην καθαρότητα της σκέψης μου. Έκανα και ψυχοθεραπεία αλλά το πρόγραμμα των Α.Υ. δεν προσπάθησε να με βγάλει από αυτό αλλά να λειτουργήσει επιπρόσθετα. Δε σημαίνει δηλαδή ότι αν είμαι στους Α.Υ. δεν χρειάζομαι τον διατροφολόγο, τον ψυχολόγο ή τον διαβητολόγο. Απλά χρειάζομαι και τους Α.Υ. Είμαστε πρόγραμμα αλληλοβοήθειας. Ήταν τόσο λυτρωτικό αυτό που ένιωσα όταν βρήκα κι άλλα άτομα που μου είπαν “οκ, χαλάρωσε, το κάνουμε κι εμείς”».

Η εμπειρία των δώδεκα χρόνων στους Α.Υ. της έμαθε ότι υπάρχει πολύς κόσμος που αντιμετωπίζει πρόβλημα με το φαγητό αλλά φοβάται ή ντρέπεται να το παραδεχτεί. Μάλιστα, δεν είναι λίγα τα άτομα που θέλουν να παρευρεθούν στις συναντήσεις των Α.Υ. αλλά ντρέπονται να δείξουν το πρόσωπό τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, γίνεται μια πρώτη επαφή μέσω μιας κλειστής ομάδας στο facebook  ή μέσω skype προκειμένου ο ενδιαφερόμενος να γνωρίσει διαδικτυακά κάποια μέλη και αφού ταυτιστεί διαπιστώνοντας ότι υπάρχουν πολλοί που αντιμετωπίζουν ανάλογο πρόβλημα, να βρει το θάρρος για φυσική παρουσία.

Ματίνα: «Τόσα χρόνια έτρωγα για να κουκουλώσω τα συναισθήματά του»

Ανάλογη επιτυχία είχε και η κυρία Ματίνα μετά την απόφασή της να πάει στους Ανώνυμους Υπερφάγους πριν από δεκαέξι χρόνια. Η ίδια κάθε φορά που ένιωθε έντονα αρνητικά ή θετικά συναισθήματα, έβρισκε διέξοδο στο φαγητό με αποτέλεσμα να παίρνει αρκετά κιλά παραπάνω από το φυσιολογικό της βάρος. Τα ινστιτούτα αδυνατίσματος στάθηκαν αρκετές φορές σύμμαχός της στην προσπάθεια να επανέλθει στα κανονικά της κιλά αλλά η αδυναμία της να διαχειριστεί τα συναισθήματά της, την οδηγούσαν σ’ έναν φαύλο κύκλο.

«Όταν είμαι σε μια έντονη συναισθηματική φόρτιση, επειδή είμαι ψυχαναγκαστική με το φαγητό, μου γεννιέται στο μυαλό μου μια εμμονή, η οποία έχει να κάνει με την τροφή. Γράφω για παράδειγμα στον υπολογιστή μου και ξαφνικά αυτός μπλοκάρει. Εκείνη τη στιγμή σκέφτομαι να φάω ένα μπισκοτάκι από το πακέτο που έχω στην κουζίνα. Αυτό δε θα λύσει το πρόβλημα με τον υπολογιστή, είναι εντελώς παράλογη η πράξη μου. Αν κάνω το λάθος και πω «θα πάρω ένα μπισκοτάκι και μετά θα αντιμετωπίσω το πρόβλημα», αν πάρω δηλαδή την πρώτη ψυχαναγκαστική λιχουδιά, η εμμονή περνάει στο σώμα και ξυπνάει ο ψυχαναγκασμός. Ο ψυχαναγκασμός είναι ανυπακοή του σώματος. Εγώ έχω αποφασίσει ότι δε θα ξαναφάω μπισκοτάκια ή γλυκά, ωστόσο, το χέρι μου πάει και παίρνει και ξαναπαίρνει και κάνω ένα ψυχαναγκαστικό επεισόδιο φαγητού, το οποίο προσωρινά ανακουφίζει τα συναισθήματά μου και νιώθω λίγο καλύτερα. Σε λίγο όμως συνειδητοποιώ τι έκανα κι αισθάνομαι ντροπή και ενοχές που πάλι υπέκυψα. Ο κύκλος κλείνει παίρνοντας ξανά την απόφαση ότι δεν θα το επαναλάβω αλλά αν δεν έχω βοήθεια, ξαναγυρίζω πάλι στα ίδια. Οι περισσότερες εξαρτήσεις λειτουργούν καθ αυτόν τον τρόπο», λέει η 69χρονη στην προσπάθειά της να εξηγήσει τον κύκλο του εθισμού.

Η κα. Ματίνα όταν πήγε στους Α.Υ. ήταν 84 κιλά και μέσα σ’ ένα εξάμηνο κατάφερε να χάσει τα 20. «Εκείνο που σε μαθαίνουν οι Α.Υ. δεν είναι το τι πρέπει να φας αλλά σε βάζουν στη διαδικασία να αναρωτηθείς και να σκεφθείς γιατί θες να φας», λέει εξηγώντας πως η ίδια τόσα χρόνια χρησιμοποιούσε το φαγητό όχι για να διατηρηθεί στη ζωή υγιής αλλά για να σπάσει την ανία της, για να διασκεδάσει, για να παρηγορηθεί, να επιβραβεύσει τον εαυτό μου κι ένα σωρό άλλους λόγους.

«Στους Α.Υ. έμαθα να αντιμετωπίζω κατάματα τη ζωή και να μην κουκουλώνω τα προβλήματα με το φαγητό.  Πιστεύω ότι η παρουσία μου στις συναντήσεις των Α.Υ. μου προσφέρει μια δια βίου μάθηση εξαιρετικά υποστηρικτική για το σύνολο της ζωής μου».

 

Πηνελόπη: «Ο πατέρας μου με έλεγε χοντρή με αποτέλεσμα να σιχαθώ το φαγητό»

Όταν στην εφηβεία αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την οικογενειακή εστία, στενοχωρήθηκε, βρήκε καταφύγιο στο φαγητό και πήρε τέσσερα κιλά. Ο αυστηρός πατέρας της την κατέκρινε και την αποκάλεσε «χοντρή», με αποτέλεσμα να νιώσει απόρριψη. «Για να τον εκδικηθώ σταμάτησα να τρώω κι έχασα περίπου είκοσι κιλά. Είχα σιχαθεί το φαγητό. Μετά από δύο χρόνια, πήγα στο άλλο άκρο. Έτρωγα επί τρεις συνεχόμενες ώρες απίστευτες ποσότητες φαγητού και για να ανακουφιστώ, προκαλούσα στον εαυτό μου εμετό. Αυτά τα βουλιμικά επεισόδια τα είχα μεσημέρι- βράδυ για 25 ολόκληρα χρόνια, σήμερα ζω από θαύμα», εξομολογείται η 43χρονη γυναίκα.

Τα τελευταία τρία χρόνια έχει φυσιολογική σχέση με το φαγητό κι εκείνο που, όπως μου λέει, τη βοήθησε αρκετά, είναι το γεγονός ότι βρήκε ανθρώπους σαν κι εκείνη στους Α.Υ.

«Εκεί νιώθω σαν στο σπίτι μου, με καταλαβαίνουν διότι έχουν βιώσει τις ίδιες καταστάσεις. Κάθε μέρα που περνά χωρίς να παρουσιάζω επεισόδιο υπερφαγίας είναι για εμένα μια νίκη και όταν μάλιστα έρχονται δυσκολίες στη ζωή μου και τις αντιμετωπίζω χωρίς το μυαλό να μου δίνει εντολή να φάω αλλά βρίσκοντας λύσεις, νιώθω να ωριμάζω ακόμη περισσότερο».

Περισσότερες πληροφορίες για τους Ανώνυμους Υπερφάγους θα βρείτε εδώ. 

 

Ένα πρωί στους Αλκοολικούς Ανώνυμους (ΦΩΤΟ)

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

«Απέκτησα πρόβλημα με την καρδιά και βρέθηκα ένα βήμα πριν τη σχιζοφρένεια. Κάθε φορά που έμπαινα στο σπίτι, τα παιδιά μου κρυβόντουσαν κάτω από το κρεβάτι και στο τέλος η γυναίκα μου με παράτησε. Γυρνούσα στους δρόμους μεθυσμένος, κάνοντας την ανάγκη μου ενώ περπατούσα χωρίς να με νοιάζει αν με κοιτάνε ή τι λένε για μένα. Ήθελα μόνο να πίνω». Η ιστορία του 58χρονου – καθαρού πλέον- Κώστα είναι μία μόνο από τις αμέτρητες που θα ακούσει κανείς σ’ένα παλιό διαμέρισμα επί της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Εκεί, μπαινοβγαίνουν νυχθημερόν άνθρωποι κάθε ηλικίας, άλλοτε κατεστραμμένοι από το αλκοόλ, κι άλλοτε εντελώς «καθαροί» που θέλουν να παραμείνουν έτσι και να μην πέσουν ξανά στην παγίδα του «πρώτου ποτηριού».

Οι Αλκοολικοί Ανώνυμοι που συστάθηκαν στην Ελλάδα το 1981 αποτελούνται από γυναίκες και άνδρες όλων των κοινωνικών στρωμάτων, κύριο χαρακτηριστικό των οποίων είναι η απόφαση να ξεπεράσουν το πρόβλημα του αλκοολισμού. Τα μέλη πραγματοποιούν σε καθημερινή βάση δύο συναντήσεις που μοιάζουν με ομαδική ψυχοθεραπεία χωρίς όμως την παρουσία επαγγελματία κι αφού διαβαστούν τα «12 βήματα» και οι»12 παραδόσεις», μια άτυπη Βίβλος του αλκοολισμού για ανάρρωση κι αυτοβοήθεια , ξεκινούν οι προσωπικές εξιστορήσεις.

WP_20160720_12_20_37_Pro

Στην είσοδο του πολυσυζητημένου αυτού διαμερίσματος, συνάντησα δύο μέλη, τα οποία όσο περνούσε η ώρα γινόντουσαν ολοένα και περισσότερα. Ο Γιώργος που απευθύνθηκε στους Αλκοολικούς Ανώνυμους πριν 21 χρόνια, αφού έκανε μια μικρή αναδρομή στο παρελθόν προκειμένου να μου εξηγήσει πως ιδρύθηκε η αδελφότητα, στη συνέχεια με μύησε στον τρόπο λειτουργίας της.

«Όσοι έρχονται εδώ, είναι ναυάγια, ερείπια, άνθρωποι κατεστραμμένοι από το αλκοόλ που έχουν αποφασίσει πως δε θέλουν να πιουν ξανά», εξηγεί με στόμφο επισημαίνοντας πως τα στερητικά συμπτώματα υπάρχουν και είναι δυνατά αλλά τα μέλη της ομάδας είναι διαθέσιμα όλο το 24ωρο όταν παραστεί ανάγκη.

«Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί κάποιος να τηλεφωνήσει τα ξημερώματα σε κάποιο άλλο μέλος ζητώντας βοήθεια. Ο δεύτερος με τη σειρά του θα πάρει ακόμη έναν και θα έρθουν εδώ να συζητήσουν. Αν το περιστατικό είναι πιο ήπιο, αυτό μπορεί να γίνει και τηλεφωνικά. Στηριζόμαστε μονάχα στις εμπειρίες μας, δε λέμε ποτέ τη γνώμη μας», υπογραμμίζει.
Στη μέση του μεγάλου ορθογώνιου τραπεζιού που καθόμασταν, εκεί δηλαδή που πραγματοποιούνται οι συναντήσεις, υπήρχε ένας μεταλλικός κουμπαράς όπου τα μέλη αφήνουν όποιο ποσό θέλουν και μόνο όταν τους περισσεύει, για τα λειτουργικά έξοδα. Όπως εξηγεί ο Γιώργος, οι Α.Α. είναι εντελώς ανεξάρτητοι και δεν αποδέχονται καμιά χορηγία, είτε από ιδιώτη, είτε από το κράτος.

«Είναι αρχή μας αυτό. Το άσκοπο χρήμα μολύνει κι εμείς αποζητούμε μια καθαρή ψυχική διάθεση, όχι επειδή είμαστε καλοί άνθρωποι αλλά κυρίως διότι αν δε μείνουμε καθαροί μέσα μας, κινδυνεύουμε να ξεκινήσουμε πάλι το ποτό», εξηγεί και αναφέρεται στο παράδειγμα μιας εύπορης οικογένειας που θέλησε να προσφέρει χρήματα στους Α.Α. ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την ανάρρωση ενός συγγενή. «Δεν δεχθήκαμε το ποσό αυτό, είμαστε εντελώς αυτόνομοι και δεν συνδεόμαστε με κανέναν. Και φυσικά είμαστε πάντα διαθέσιμοι να βοηθήσουμε όποτε αυτό ζητηθεί, χωρίς φυσικά οικονομικό όφελος», ξεκαθαρίζει.

«Έγινα βίαιος, η οικογένειά μου δεν ήθελε να με βλέπει. Είμαι καλά χάρη στους Α.Α.»

Στην κεντρική θέση του τραπεζιού καθόταν ο Βασίλης, ένας άνδρας γύρω στα 40 που όταν τον βλέπει κανείς για πρώτη φορά, δε φαντάζεται ότι υπήρξε αλκοολικός. Η σχέση του με το ποτό ξεκίνησε από την τρυφερή ηλικία των 11 χρόνων κι όσο περνούσε ο καιρός αυτό γινόταν απαραίτητο καθ’όλη τη διάρκεια της ημέρας. Όταν η κατάστασή του χειροτέρεψε, χρειάστηκε να νοσηλευθεί σε κλινική δύο φορές, κίνηση που όπως μου λέει, ήταν αναποτελεσματική.

«Όσο ήμουν μέσα, σκεφτόμουν μόνο το ποτό. Θυμάμαι πως είχα αποφασίσει να πίνω μόνο το βράδυ ή μόνο ένα ποτήρι με το φαγητό. Δε μπορούσα να το βγάλω από το μυαλό μου το αλκοόλ. Και τις δύο φορές που βγήκα από την κλινική, γύρισα πάλι στα ίδια και ίσως σε χειρότερα χάλια», εξομολογείται. Η βία που ασκούσε στα παιδιά του και τη σύζυγό του είχαν σαν αποτέλεσμα να μείνει μόνος του και να ξεκινήσει, όπως μας λέει, τις απειλές. Ωστόσο, όλα άλλαξαν όταν η γυναίκα του που είχε ακούσει για τους Α.Α., τον άφησε στην είσοδο κι έφυγε.

proseuxi

«Εδώ ένιωσα απίστευτη ταύτιση αλλά και ζεστασιά από τα υπόλοιπα μέλη κι αυτοί ήταν οι λόγοι που με κράτησαν. Ακολουθώντας τα 12 βήματα και με τη βοήθεια των υπολοίπων, έμεινα καθαρός. Είδα τη γυναίκα μου ξανά μετά από κάποια χρόνια και σχεδόν δε με αναγνώριζε. Είμαστε ξανά μαζί και η σχέση με τα παιδιά μου έχει αποκατασταθεί», λέει φανερά ικανοποιημένος. Εκείνο που του έμαθε όλη αυτή η εμπειρία είναι πως μπορεί το πρόβλημά του να φάνταζε βουνό, αλλά η λύση βρέθηκε και η ζωή του έφτιαξε ξανά.

«Κακοποίησα την οικογένειά μου με τον αλκοολισμό μου. Είμαι καθαρός 12 χρόνια»
Τη σκυτάλη πήρε ο άλλος Γιώργος της παρέας, ένας ευγενικός άνδρας, η πορεία του οποίου αποδεικνύει περίτρανα πως ο αλκοολισμός δεν είναι αθεράπευτος. Όπως μου είπε, στο ποτό έβρισκε καταφύγιο από τα προβλήματα και την πίεση της καθημερινότητάς του και μπορεί οι εικόνες του αλκοολικού πατέρα του να του προκαλούσαν απέχθεια, ωστόσο δεν καταλάβαινε πως τελικά έκανε ακριβώς τα ίδια.

«Ξεκίνησα να πίνω από μικρός αλλά ποτέ δεν παραδεχόμουν πως είχα πρόβλημα αλκοολισμού. Ένιωθα άνετος κι απελευθερωμένος κάθε φορά που έπινα και με τον καιρό το ποτό έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου. Υιοθετούσα τις συμπεριφορές του βίαιου πατέρα μου χωρίς να το συνειδητοποιώ», αναφέρει. Η επιθετικότητα, η εξαφάνισή του από το σπίτι για ημέρες και τα τροχαία ατυχήματα, ήταν κάποιες μόνο από τις συνέπειες που είχε επάνω του το ποτό. Μάλιστα, η μητέρα του έφτασε σε σημείο να μπει στο νοσοκομείο από το άγχος της, ένα περιστατικό που δυστυχώς δεν τον ένοιαξε καθόλου τότε.

«Χρειάστηκε να περάσουν έξι χρόνια από αυτό το συμβάν για να ζητήσω βοήθεια. Πήγα οικειοθελώς σ’έναν ψυχίατρο και μου μίλησε για τους Αλκοολικούς Ανώνυμους. Ένιωσα πως αυτό το μέρος το αναζητούσα χρόνια. Πολλές φορές νιώθω σα να έρχομαι πρώτη φορά εδώ κι αυτό δεν είναι κάτι που κάνω τυχαία. Το κάνω για να μην ξεχάσω διότι αν το κάνω, είναι πολύ εύκολο να ξαναπιώ», επισημαίνει.
Τελειώνοντας τη δική του εξομολόγηση επισήμανε πως μπορεί κάποιος να ξεφύγει από αυτή την κόλαση που ακούει στο όνομα αλκοολισμός, αρκεί να το έχει πάρει απόφαση. «Όλοι πιστεύαμε πως η δική μας περίπτωση ήταν η χειρότερη. Φυσικά δεν ισχύει αυτό. Εδώ μέσα συνάντησα περιστατικά από αυτά που αποκαλούμε “τελειωμένα”, τα οποία εν τέλει συνήλθαν».

Η συνάντησή μας είχε ολοκληρωθεί και στο διαμέρισμα έμπαιναν νέα άτομα για την αγγλόφωνη συνάντηση. Ήταν γυναίκες και άνδρες από Αμερική και διάφορες ευρωπαϊκές χώρες που στον 6ο όροφο της Λ. Αλεξάνδρας βρήκαν το καταφύγιο που δε φανταζόντουσαν ότι υπάρχει πριν γνωρίσουν τους Α.Α.

«ΣΥΝΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ» ΣΕ ΜΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΖΩΗ

Από την Κέλλυ Φαναριώτη

Στην εφηβεία γνώρισαν και οι δύο – για διαφορετικούς λόγους – τον εφιαλτικό κόσμο των ναρκωτικών. Εκείνη, η Όλγα Ρηγοπούλου, ξεκίνησε τη χρήση σε ηλικία 12 ετών και στα 16 της χρόνια είχε ήδη εθιστεί στην ηρωίνη.

« Ένιωθα πως η ζωή μου δεν είχε κανένα απολύτως νόημα. Δε μπορούσα να θυμηθώ ούτε μια όμορφη στιγμή που θα μου έδινε το κίνητρο να σταματήσω τη χρήση», δηλώνει. Εκείνος, ο Στέλιος Κρομμύδας , θέλοντας να πειραματιστεί με διαφορετικά πράγματα, μπήκε στο σκληρό κόσμο των απαγορευμένων ουσιών, από την ηλικία των 15. «Χρειάστηκε προσπάθεια και θεραπείες δέκα ολόκληρων χρόνων για να μπορέσω να μείνω καθαρός. Είναι μια πολύ επίπονη κατάσταση», εξηγεί. Οι δυο τους γνωρίστηκαν στην απεξάρτηση, ερωτεύτηκαν και παντρεύτηκαν. Μάλιστα πριν τέσσερα περίπου χρόνια, δημιούργησαν τους «Συνταξιδιώτες», ένα πρωτοποριακό κέντρο απεξάρτησης στη Θεσσαλονίκη, με σκοπό να βοηθήσουν άλλους τοξικομανείς.

Αρχικά νοίκιασαν ένα γραφείο και στη συνέχεια τους παραχώρησε η εκκλησία δωρεάν έναν χώρο ώστε να δημιουργήσουν το Κέντρο Ημέρας και τους ξενώνες. «Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για όσους βρίσκονται στη διαδικασία της απεξάρτησης να ζουν με τους γονείς τους. Η κατάσταση στα περισσότερα σπίτια των χρηστών είναι νοσηρή και για το λόγο αυτό χρειάζεται να μετακομίσουν σ’ ένα ήρεμο και υγιές περιβάλλον προκειμένου να θεραπευτούν», μας λέει η Όλγα Ρηγοπούλου.

Όσον αφορά στη δυνατότητα να ξεφύγει κανείς από τα ναρκωτικά , ο Στέλιος Κρομμύδας είναι κάθετος: «Υπάρχει λύση στα ναρκωτικά και την εξάρτηση. Ο μύθος που κυριαρχούσε παλιότερα ‘Μια φορά ναρκομανής, για πάντα ναρκομανής’ δεν ισχύει. Η απεξάρτηση είναι μια δύσκολη διαδικασία και πολλές φορές μπορεί να μην πετύχει από την πρώτη στιγμή, όπως συνέβη και με μένα, αλλά αυτός δεν είναι λόγος παραίτησης από την προσπάθεια».

Το πρόγραμμα

Πρόκειται για ένα ανοιχτό πρόγραμμα όπου προσφέρονται υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης σε ομαδικό και ατομικό επίπεδο σε άτομα εξαρτημένα από το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά, ενώ αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι δεν χρησιμοποιούνται υποκατάστατα κατά τη διάρκεια της απεξάρτησης.

Κύριος άξονας είναι η ομαδική θεραπεία, στην οποία συμμετέχουν όλα τα μέλη μαζί σε κοινές δραστηριότητες.
Ζητούμενο για την Όλγα και το Στέλιο είναι η αντικατάσταση των παραδοσιακών μορφών «διασκέδασης» που συνδέονται με τα ναρκωτικά από άλλες πιο υγιείς δραστηριότητες. Για το λόγο αυτό, τα μέλη έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν καθημερινά σε ποικίλες ομαδικές μορφές ψυχαγωγίας όπως το γυμναστήριο, το μπάνιο στη θάλασσα, οι έξοδοι για καφέ και το σινεμά.

«Είναι πολύ δύσκολο όταν δε γεμίζει η καθημερινότητα ενός ανθρώπου που βρίσκεται στο στάδιο της απεξάρτησης, να διατηρηθεί καθαρός», εξηγεί η Όλγα.

Συμβουλές σε γονείς

Η μάστιγα των ναρκωτικών που είναι υπεύθυνη για χιλιάδες θανάτους νέων παιδιών και ακόμη περισσότερες κατεστραμμένες ζωές, βρίσκεται στο μικροσκόπιο της Όλγας και του Στέλιου.

«Δεν ξεκινά κανείς τη χρήση των ναρκωτικών με αρνητική διάθεση. Κάποιες φορές ξεκινά σαν μαγκιά μέσα στην παρέα, κάποιες άλλες από περιέργεια και τις περισσότερες ως διέξοδος από τα προβλήματα», εξηγεί η Όλγα Ρηγοπούλου. Προσθέτει δε πως τα ναρκωτικά δεν σκοτώνουν από το πρώτο στάδιο καθώς «όταν κανείς κάνει χασίς δε νιώθει έτοιμος να πεθάνει». Η προσωπική της εμπειρία είναι ενδεικτική: « Ξεκίνησα δειλά- δειλά με χασίς, υπνωτικά φάρμακα και ηρεμιστικά. Στα 16 έπεσα στην ηρωίνη. Όταν έκανα χρήση ένιωθα την απόλυτη ελευθερία. Ήμουν πολύ πιεσμένη στο σπίτι, όποτε έγινε κάτι σαν ψυχολογική ανάγκη για μένα η χρήση ουσιών».

Έχοντας πλέον τεράστια εμπειρία στη χρήση και την αντιμετώπιση των ναρκωτικών η Όλγα συμβουλεύει τους γονείς να προσπαθήσουν να αντιληφθούν τα μηνύματα που τα παιδιά τους περνούν, ακόμη και πριν ξεκινήσουν τις ουσίες. « Την αλλόκοτη αυτή συμπεριφορά οι γονείς την αποδίδουν στην εφηβεία και δε δίνουν ιδιαίτερη βάση. Όμως οι νέοι μέσα από τις αντιδράσεις τους και τη γλώσσα του σώματος προσπαθούν να εκφράσουν τα προβλήματά τους», υπογραμμίζει.

Οικονομική στήριξη

Η ανεργία και η οικονομική δυσχέρεια των τοξικομανών και των οικογενειών τους, αποτελεί τις περισσότερες φορές τροχοπέδη στην θεραπεία τους. Όπως εξηγεί η Όλγα Ρηγοπούλου, υπάρχουν αρκετά παιδιά που θέλουν να ξεπεράσουν τον εθισμό τους στις ναρκωτικές ουσίες, αλλά δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ανταπεξέλθουν σε αυτό. «Σήμερα, δεδομένων των οικονομικών συνθηκών, είναι πολύ δύσκολο για της οικογένειες να υποστηρίξουν οικονομικά την προσπάθεια των παιδιών τους για απεξάρτηση. Το όραμά μας λοιπόν είναι, να βρεθούν κάποιοι άνθρωποι είτε να στηρίξουν οικονομικά τη θεραπεία των παιδιών, είτε να προσφέρουν εργασία στα ήδη απεξαρτημένα άτομα. Αν δεν νιώθουν παραγωγικοί και χρήσιμοι, είναι πολύ εύκολο να ξανακυλήσουν», καταλήγει.

Η μαρτυρία ενός απεξαρτημένου

Ο Σωτήρης, 25 ετών, είναι καθαρός 19 μήνες από τα ναρκωτικά και το αλκοόλ. Ξεκίνησε τη χρήση στα 12 του χρόνια επειδή έψαχνε κάποια διέξοδο από την άχαρη έως τότε ζωή του. «Στα 19μου έφτασα στο σημείο να μην έχω καμιά φλέβα στα χέρια μου και οι γονείς μου με έδιωξαν από το σπίτι».

Όπως εξομολογείται, ήταν σχεδόν σίγουρος πως δεν θα κατάφερνε ποτέ να βγει από το τον εφιάλτη που βίωνε για περισσότερο από δέκα χρόνια. «Ένιωθα αδύναμος, πίστευα πως οι άλλοι ήταν ανώτεροι από μένα. Ο Στέλιος και η Όλγα όμως μου έδειξαν ότι είμαστε ίσοι. Μπορεί εκείνοι να ήταν εννέα χρόνια καθαροί, αλλά κάποτε ήταν χρήστες όπως εγώ και μπορούσαν να με καταλάβουν», αναφέρει. Τελικά τα κατάφερε και σήμερα έχει τη δική του, αξιοπρεπή ζωή, μια ζωή που όπως εκμυστηρεύεται, δεν πίστευε ποτέ πως υπάρχει. «Μέσα απ’όλη αυτή τη διαδικασία ξαναγεννήθηκα. Αγάπησα τον εαυτό μου και τους γύρω μου, απέκτησα φίλους που ποτέ έως τώρα δεν είχα».